Rebelse kunstwerken in Kasteel Keukenhof

Beeldende kunst

Van Bij De Buren Schotland. De collectie Hugo & Carla Brown. T/m 6 okt in Kasteel Keukenhof, Keukenhof 1, Lisse. Inl: www.kasteelkeukenhof.nl ****

Aan de muren hangen vergeelde portretjes van geliefde huisdieren. Boven de trap pronkt een statig schilderij van de vroegere dame des huizes, barones Cecilia Steengracht van Oostcapelle (1813-1899). En op het dressoir staat een oude zwart-witfoto van haar gebronsde en stoer kijkende achterkleinzoon, Jan Carel Elias graaf van Lynden. Wie ronddwaalt door Kasteel Keukenhof in Lisse heeft het gevoel dat het landgoed nog steeds in gebruik is als buitenplaats van een adellijke familie. In de herenkamer hangen nog altijd de jachttrofeeën, in de keuken staan de pannen nog op het fornuis.

Maar tussen de eeuwenoude familieportretten zijn ook vreemde indringers te vinden. Zo stuit je in een torenkamer op een van de zeefdrukken die Andy Warhol in 1985 van koningin Beatrix maakte. En in de slaapkamer die vroeger behoorde tot de moeder van de graaf is het bed opgemaakt met een sprei die bij nader inzien een zwart geverfde Amerikaanse vlag (Adore, 2002) van Marc Bijl blijkt te zijn. De kunstenaar verving de vijftig sterren door pentagrammen van hardrockbands als Slayer en bracht horizontale banen van punknoppen aan. Een groter contrast met het lieflijke bloemen- en vogeltjesbehang is haast niet denkbaar. En toch past het op een plek als deze: gothic kunst in een romantisch kasteeltje.

Zou graaf van Lynden zich hebben omgedraaid in zijn graf, als hij geweten had dat het bed van zijn moeder nu bedekt wordt door satanische symbolen? Van Lynden (1912-2003) was de laatste eigenaar van Kasteel Keukenhof en staat in Lisse en omgeving nog altijd bekend als ‘de Meneer’. Hij liet het 230 hectare grote landgoed na zijn dood na aan de Stichting Kasteel Keukenhof, die het vervallen pand schitterend restaureerde en het nu verhuurt aan bruidsparen en bedrijven.

Sinds 2010 worden er in het kasteel bovendien regelmatig exposities met hedendaagse kunst georganiseerd, en daar zitten zo nu en dan best provocerende werken tussen.

De huidige tentoonstelling heet Van Bij De Buren Schotland en is samengesteld uit de omvangrijke collectie van het Schots-Nederlandse echtpaar Hugo en Carla Brown. Curator Gijs Stork koos daaruit meer dan tachtig werken, voornamelijk portretten en landschappen. Sommige werken voegen zich naadloos in hun omgeving, zoals de wat brave portretten van Hendrik Kerstens en Suzanne Jongmans, die beiden met fotografie de schilders uit de zeventiende eeuw proberen na te doen. Een klein prinsesje met een Velazquez-achtige jurk, door Jongmans vernuftig gemaakt van schuimrubber, hangt oog in oog met een leeftijdgenootje uit 1610. Het is een vertederende ontmoeting tussen twee meisjes die vier eeuwen na elkaar geboren zijn.

Gelukkig heeft het echtpaar Brown ook een duidelijke voorkeur voor meer recalcitrante kunstenaars als Gavin Turk, Atelier Van Lieshout en Navid Nuur. In de kamer die ‘Kleedkamer van Meneer’ genoemd wordt, hangt een schilderij van Norbert Bisky uit 2007 dat ronduit verontrustend is. Twee jonge mannen liggen achterover op bed in een ogenschijnlijk homo-erotische pose. Maar de voorste jongen heeft een flinke jaap in zijn keel. Is het liefdesspel uit de hand gelopen, of is hier sprake van een lustmoord?

Ook de serie tekeningen van David Haines heeft zo’n broeierige ondertoon. Haines tekent typisch Engelse branieschoppers op Adidasjes die de kijker tegemoet treden met opgestoken middelvingers, die elkaar molesteren of aanranden.

De extreem realistische voorstellingen hangen boven het bed waarin de graaf in 2003 is gestorven. Een vreemde combinatie wellicht, maar wel eentje die de fantasie prikkelt. Zo voegt de hedendaagse kunst steeds intrigerende verhaallijnen toe aan het kasteel en zijn vroegere bewoners.

De kunstwerken zijn niet slechts te gast, ze wekken het fraaie decor tot leven. Waardoor je je opeens begint af te vragen of de graaf misschien een enorme rokkenjager was. En wat voor geheimen zou hij hebben meegenomen in zijn graf?