next shopt

Het wemelt in de winkels van de ‘verantwoorde’ producten en ‘gezonde keuzes’. Wat is het beste?

Niezen, jeuk aan de ogen en een kriebelige neus en keel: veel mensen hebben in de lente en zomer last van ‘seizoensgebonden allergische rhinitis’, oftewel hooikoorts. De Pollen Informatie Dienst van de afdeling Longziekten van het Leids Universitair Medisch Centrum schat dat ongeveer 20 procent van de Nederlanders gedurende een periode van een aantal jaren lichte tot ernstige hooikoortsklachten heeft.

Hooikoorts wordt veroorzaakt door een overdreven reactie van het afweersysteem op pollen: als de slijmvliezen stuiten op stuifmeel van bepaalde bomen, grassen of kruiden worden er antilichamen aangemaakt die zogeheten histaminen laten vrijkomen, de veroorzakers van hooikoortsklachten. Met een geneesmiddel als antihistamine zijn klachten als kriebelogen en niezen redelijk goed te bestrijden, maar met de bijwerkingen – slaperigheid en sufheid – zijn niet alle hooikoortspatiënten even blij. Wat zijn de alternatieven? En werken ze?

Lichttherapie

Anti-allergie apparaat Medinose

Prijs: € 59,90

Het principe van de Medinose is gebaseerd op lichttherapie. In speciale dioden – een elektronisch onderdeel dat stroom één richting geleidt – wordt infraroodlicht van een bepaalde golflengte (smalle band 660 nanometer) opgewekt. De dioden zijn verwerkt in een neusstuk en dienen driemaal per dag gedurende viereneenhalve minuut in de neusgaten te worden ingebracht. Doordat het licht op de celstofwisseling werkt, zou de immuunreactie vertraagd en het vrijkomen van histamine verminderd worden en dat zou dan weer een vermindering van de allergische reactie opleveren.

Zowel in de standaard van het Nederlandse Huisartsen Genootschap, dat artsen informatie geeft over behandelwijzen bij specifieke klachten, als in de ‘Richtlijn respiratoire allergie’ van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose komt lichttherapie bij allergische en niet-allergische rhinitis niet voor.

Volgens de website is de Medinose „in klinische onderzoeken getest”, en daarbij bleek bij circa 70 procent van de patiënten een vermindering van de allergie op te treden. Een woordvoerder van Medisana, de producent van Medinose, laat desgevraagd weten dat het gaat om één onderzoek onder 60 personen uit 1997 (toen het apparaat nog onder de naam ‘Bionase’ werd geproduceerd). Het artikel verscheen destijds inderdaad in het wetenschappelijke tijdschrift Annals of allergy, asthma, & immuology.

Is hiermee het nut van het apparaat bewezen? Eén onderzoek onder 60 personen vinden wij wat weinig. Wij stellen voor dat er vervolgonderzoek komt naar het nut van de Medinose.

Homeopathisch geneesmiddel

A.Vogel Pollinosan

Prijs: € 6,99 voor 80 tabletten

Wie bij de drogist, apotheek, supermarkt of natuurwinkel om een middel tegen hooikoorts vraagt, heeft kans Pollinosan mee te krijgen, „een homeopathisch geneesmiddel zonder specifieke therapeutische indicatie toegepast volgens de principes van de homeopathische geneeswijze”. Sinds vorig jaar zijn als gevolg van nieuwe wetgeving medische claims op homeopathische geneesmiddelen niet langer toegestaan. Alleen als de werking klinisch bewezen is, mag op verpakkingen en bijsluiters van homeopathische medicijnen vermeld staan waarvoor ze gebruikt kunnen worden.

Homeopathische middelen bestaan uit zeer sterk verdunde extracten die een minerale, plantaardige of dierlijke oorsprong kunnen hebben. Ze werken volgens het zogeheten gelijksoortigheidbeginsel of ‘similia-principe’: een stof die bepaalde verschijnselen kan opwekken, is ook in staat dezelfde verschijnselen te genezen.

„De werkzaamheid van homeopathische middelen is gebaseerd op de principes van de homeopathische literatuur”, aldus een woordvoerder van A. Vogel. „De werking heeft zich in de loop der tijd bewezen.”

Omdat het nut van het middel niet wetenschappelijk is bewezen, kunnen we niet vaststellen dat Pollinosan echt werkt.

Acupunctuur

Prijs: circa € 60,00 per behandeling

In tegenstelling tot vrijwel alle andere hooikoortsmiddelen is de acupunctuurbehandeling niet gericht op de slijmvliezen of longen. Volgens de traditionele Chinese geneeswijze ligt de oorzaak van de allergie in een verstoorde energie. Door middel van acupunctuur – waar niet noodzakelijkerwijs naalden bij komen kijken, ook andere stimuli zoals massage of bestraling met een laser worden toegepast – wordt deze energie weer in harmonie gebracht.

Naar de effecten van acupunctuur is veel onderzoek gedaan. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) publiceerde in 2003 een overzicht van studies naar de therapie tot 1999. De publicatie bevat zeven studies naar het effect van acupunctuur op allergische rhinitis, waaronder ook hooikoorts valt. In vijf van de zeven onderzoeken was sprake van een significante vermindering van de klachten in de testgroep. In de overige twee onderzoeken kon het effect niet worden aangetoond.

Het meest recente onderzoek is van begin dit jaar en werd uitgevoerd door onder andere het Berlijnse medisch centrum Charité: 422 personen met gras- en pollenallergie kregen twaalf acupunctuursessies, twaalf placebosessies of geen behandeling. Na acht weken had de acupunctuurgroep beduidend minder klachten dan de controlegroepen. Daarna vlakte het positieve effect af.

Ondanks diverse onderzoeken die het nut van acupunctuur bij hooikoorts lijken te bewijzen heerst er veel scepsis onder wetenschappers over de manier waarop deze studies zijn uitgevoerd. Ook de WHO durft nog steeds niet te stellen dat acupunctuur helpt. Daarom pleiten we ook hier voor nader onderzoek dat voor eens en voor altijd een einde maakt aan alle twijfel.