Hulpgeld of toch defensiegelden?

Van welk ministerie is het geld in het nieuwe fonds voor internationale veiligheid? Een kwestie van vestzak-broekzak en een bron van conflict.

Het kabinet zou vandaag naar alle waarschijnlijkheid besluiten over de voorwaarden van het in het regeerakkoord afgesproken, speciale fonds waarmee defensieoperaties in ontwikkelingslanden kunnen worden betaald. Het gaat om 250 miljoen euro per jaar.

1Wat is de bedoeling van dit fonds?

De Nederlandse krijgsmacht is tegenwoordig vooral actief in vredesoperaties. Het gaat veelal om missies in ontwikkelingslanden. Een deel van de activiteiten van de militairen bestaat dan ook uit opbouwwerk. Defensiewerkzaamheden die, zoals dat heet, „ontwikkelingsrelevant” zijn worden uit het nieuwe fonds betaald.

2Gaat het nu om ontwikkelingsgeld voor Defensie of om defensiegeld voor Ontwikkelingssamenwerking?

Het is 250 miljoen euro van de begroting van defensieminister Hennis (VVD) die wordt overgeheveld naar de begroting van minister Ploumen (PvdA) van ontwikkelingssamenwerking. Maar tegelijk gaat het om geld dat nadrukkelijk is bedoeld voor defensieactiviteiten. Over de besteding moet minister Ploumen dan ook samen met haar collega’s van Defensie en Buitenlandse Zaken besluiten.

Het is in zekere zin een kwestie van vestzak-broekzak. De VVD stelde in het verkiezingsprogramma van vorig jaar, dat vooral op ontwikkelingshulp bezuinigd moest worden. De PvdA vond dat gesnoeid kon worden op Defensie. In hun gezamenlijke regeerakkoord kunnen beide partijen zeggen iets van hun wensen terug te zien. Er wordt één miljard euro van Ontwikkelingssamenwerking afgehaald en de begroting van Defensie wordt met nog eens 250 miljoen gekort.

3Ordinaire partijpolitiek dus?Niet alleen. In Afghanistan heeft Nederland zich geprofileerd met de zogeheten 3D- aanpak: een combinatie van Defense, Development en Diplomacy. Het gaat niet alleen om vechten, maar ook om opbouwen en praten. Deze gecombineerde aanpak wordt in het speciale fonds vertaald.

4Dat defensiegeld bij ontwikkelingssamenwerking lijkt een bron voor conflict.

Die kans is groot. Niet voor niets kon minister Ploumen, toen ze enkele maanden geleden haar beleidsnota voor ontwikkelingssamenwerking presenteerde, nog niets zeggen over de besteding van het Budget Internationale Veiligheid.

Er is tussen de ministers van Ontwikkelingssamenwerking en Defensie en niet te vergeten hun ambtenaren de afgelopen tijd eindeloos gesteggeld. In een tijd dat iedereen moet bezuinigen proberen beide ministers hun uitgaven zoveel mogelijk uit het ‘nieuwe’ fonds te betalen.

Dan gaat het telkens om de vraag wat wel en wat niet ‘ontwikkelingsrelevant’ is. Het fonds kent algemene voorwaarden zoals bescherming van de burgerbevolking en het voorkomen of beheersen van humanitaire crises. Vrij algemene begrippen dus.

5De krijgsmacht is zich alleen maar aan het terugtrekken, zie Afganistan. Is het geld op?

Vandaar dat Defensie zoveel mogelijk van zijn werkzaamheden als ontwikkelingsrelevant probeert te bestempelen.