Yes we Cat! Uit protest op kat Morris stemmen

Bij de regionale verkiezingen in Mexico was een kat een populaire kandidaat Mexicanen hebben genoeg van hun corrupte politici en de misdaad in hun land Ook de campagnetijd was weer gewelddadig

Redacteur Latijns-Amerika

Hij doet niet anders dan slapen en eten, maar met ratten maakt hij korte metten. Met dit ijzersterke one-issue programma maakte Morris furore bij de regionale verkiezingen van Mexico, die afgelopen zondag plaatsvonden.

Ongetwijfeld speelde daarbij mee dat Morris een zwartwitte kat van een jaar oud is, die door zijn baasjes in de stad Xalapa, in de oostelijke provincie Veracruz, als burgemeesterskandidaat naar voren werd geschoven. Door de slimme campagne van zijn twee spindokters (Stem op Morris, die doet óók de hele dag niks) was ‘El Candigato’ in no time een landelijke hit op sociale media. Op Facebook had hij meer likes dan zijn tegenkandidaten. Zijn aanhangers leefden zich uit in variaties op klassieke verkiezingsposters en slogans. Yes we Cat!

De uitslagen van de verkiezingen, in 14 van de 31 staten, worden pas aan het einde van deze week verwacht, maar op Morris hebben, twitterde hijzelf, zeker zevenduizend mensen gestemd door een poezenkop op hun stembiljet te tekenen. Het persbureau AP houdt het op tussen de 3,5 en 8 procent van de stemmen in Veracruz, uitgaande van het ongewoon hoge aantal dat er als ‘ongeldig’ terzijde werd geschoven. De plaatselijke krant van Veracruz riep Morris uit tot morele winnaar. Er zijn vele copycats, zoals Chon de ezel in Ciudad Juarez, Tina de kip in Tepic, of Tintan de hond in Oaxaca. Maar ze kwamen bij lange na niet zo ver.

De kat heeft het de Mexicaanse president, Enrique Peña Nieto, niet moeilijk gemaakt. Maar in zijn politiek onvermogen belichaamt Morris wel de stemming van Mexicanen als het om hun politici gaat: weg met die ‘ratten’.

Negen kandidaten gekidnapt

De regionale verkiezingen, voor de raden in 14 van de 31 provincies en voor burgemeestersposten, waren de eerste stemronde sinds het aantreden van de president afgelopen december. De campagnetijd verliep gewelddadig – zeker negen kandidaten werden vermoord of gekidnapt, ook hun lijfwachten en medewerkers waren doelwit. Op verkiezingsdag werd een politiek activist, vermoedelijk van de politieke partij PRI, doodgeschoten in Veracruz. Op 22 juni dook een video op waarop een gekidnapte bodyguard zijn baas, de gouverneur van de staat Sinaloa, ervan beschuldigde samen te werken met een drugskartel, met telefoontaps als bewijs. In de zuidelijke provincie Oaxaca werd een PRI-kandidate in haar auto beschoten, waarbij zij gewond raakte en haar man en lijfwacht omkwamen, en werd een andere politiek leider vermoord in een greppel gevonden. De moorden zijn niet opgeëist; maar de Mexicaanse drugskartels stellen doorgaans prijs op lokale politici die het hen niet moeilijk maken – smokkelroutes gaan door de provincie.

In The New York Times sprak een hele ris experts van de gewelddadigste campagne in jaren, maar het gezaghebbende onderzoekscentrum InsightCrime bestrijdt dit. Tijdens de regionale campagne van drie jaar geleden werd bijvoorbeeld een prominente PRI-kandidaat voor het gouverneurschap van Tamaulipas vermoord. Vervolgens werd zijn broer gekozen, maar deze heeft nooit grote moeite gedaan de moordenaars veroordeeld te krijgen.

Sinds de verkiezingen zelf zijn er onder kandidaten geen moorden meer geweest, maar de politieke situatie is overal onrustig, met kandidaten die over en weer met modder gooien en elkaar beschuldigen van corruptie. Door de opkomst van sociale media worden schandalen frequenter onthuld, en daarmee zijn zowel de politieke verontwaardiging als desillusie groter geworden.

In de grensprovincie Baja California, de enige provincie waar dit keer een gouverneur werd gekozen, lieten de autoriteiten eerst weten dat de conservatieve oppositiepartij PAN (Partij voor Nationale Actie) met 3 procent had gewonnen, waarna ze die mededeling weer introkken en een hertelling aankondigden waarvan de uitslag pas komend weekend wordt verwacht. De PAN, die sinds 1989 haar machtsbasis heeft in Baja California, heeft nu gedreigd zich terug te trekken uit het Pact voor Mexico, een landelijke overeenkomst tussen drie partijen die in december werd getekend voor hervormingen op het gebied van economie en onderwijs. Het plan is het pronkstuk van de regering.

Twee realiteiten

Volgens de PAN keert de PRI, de Institutioneel Revolutionaire Partij die Mexico van 1929 tot 2000 regeerde en na een intermezzo van twaalf jaar met Peña Nieto in 2012 weer aan de macht kwam, terug naar zijn autoritaire en corrupte optreden uit het verleden. „We zien twee realiteiten”, zei PAN-leider Gustavo Madero tegen het persbureau AP. „Het Pact voor Mexico is erg beschaafde, geavanceerde politiek, maar als er verkiezingen zijn doen ze weer net alsof het de jaren 70 of 80 zijn.”

Peña Nieto, die investeerders probeert te trekken door Mexico telkens neer te zetten als een opkomende economie die het drugsgeweld steeds beter onder controle heeft, slaagt er momenteel niet in de aandacht af te leiden van de anarchie in narcodeelstaten als Tamaulipas of Baja California. Begin deze week zei de president dat de verkiezingen „de kracht van onze democratie bewijzen, maar ook duidelijk maken dat er mogelijkheden bestaan het systeem te verbeteren.”

Zijn baasjes hebben niet onthuld of Morris op dit laatste met instemming heeft gemiauwd.