Schandaal velt (even) een politieke veteraan

Een afluisterschandaal heeft de Luxemburgse premier Juncker tot aftreden gedwongen. Alleen zijn eigen partij steunde hem nog.

Europa’s langstzittende regeringsleider treedt af vanwege een groot afluisterschandaal – niet de recente kwestie rond de Amerikaanse geheime dienst NSA, maar een andere affaire veel dichter bij huis.

Jean-Claude Juncker, sinds achttien jaar premier van Luxemburg, diende vanochtend bij groothertog Henri zijn ontslag in. Een historisch moment voor het politiek zeer stabiele land: de laatste keer dat een premier vroegtijdig moest aftreden was in 1916. Juncker (58) viel over een vernietigend rapport van een parlementaire enquêtecommissie die hem verwijt geen enkel vat te hebben gehad op de activiteiten van de Luxemburgse geheime dienst, de SREL. Juncker zou hebben verzuimd het parlement en justitie te informeren over de ronduit duistere activiteiten van de organisatie.

Vorig jaar kwam aan het licht dat de oud-chef van de dienst een gesprek dat hij in 2007 had met Juncker zelf, had opgenomen met een afluisterapparaatje dat verstopt zat in zijn horloge. Juncker kwam dit in 2008 te weten, maar liet de SREL-baas nog twee jaar zitten, naar eigen zeggen om de dienst in internationaal verband niet te verzwakken.

Alleen Junckers eigen Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei (CSV), die sinds de Tweede Wereldoorlog bijna onafgebroken regeert, steunde de politieke veteraan gisteravond nog, in een emotioneel parlementair debat. De sociaal-democraten verlieten de regering. Vervroegde verkiezingen staan gepland voor oktober.

Tegen Juncker pleitte voor veel parlementariërs dat hij had gezegd niet erg geïnteresseerd te zijn geweest in de SREL: „Ik ben niet zo’n geheime dienstfreak.” Hij had toch al geregeld het verwijt gekregen dat hij, als gedreven voorzitter van de Eurogroep van ministers van Financiën (van 2005 tot begin dit jaar), zijn eigen land had verwaarloosd.

Dit terwijl in Luxemburg zelf de afgelopen jaren de aanwijzingen groeiden dat de SREL achter de geruchtmakende Bommeleeër (bommenleggers-) affaire zat. Luxemburg werd tussen 1984 en 1986 opgeschrikt door een serie aanslagen op onder meer een elektriciteitsmast en een Europese top. Luxemburgse media gaan ervan uit dat de SREL een klimaat van angst wilde scheppen om zijn eigen positie te versterken.

Het ontslag van Juncker betekent nog niet zijn politieke einde. De CSV liet gisteravond weten dat de populaire premier, die beschikt over veel charme en groot politiek instinct, gewoon lijsttrekker wordt. Ondanks de perikelen met de geheime dienst, en ondanks Junckers drankgebruik, wordt zijn naam in Brussel genoemd voor een van de EU-topfuncties die volgend jaar vrijkomen.

Vanavond houdt de CSV een buitengewone partijvergadering, gevolgd door een zomerfeest.