Ontroerende reis naar het verleden

KlassiekHändel/Mozart: Timotheus oder Die Gewalt der Musik/N. Harnoncourt****

Nikolaus Harnoncourt, legendarisch pionier van de authentieke uitvoeringspraktijk, is 83. Zijn concerten vorig jaar met Beethovens Missa Solemnis bij het Concertgebouworkest zouden de laatste zijn, maar in oktober is hij er weer, met Bruckners Vijfde. Ook op cd blijven de releases gestaag vloeien.

Wonderlijk en enthousiasmerend is Harnoncourts liveopname van Timotheus oder die Gewalt der Musik, Duitse vertaling van Händels oratorium Alexander’s Feast. De uitvoering was een evenement ter viering van de 200ste verjaardag van het Weense Gesellschaft der Musikfreunde. Dat vroeg Harnoncourt om het concert waarmee de club in 1812 zijn oprichting vierde, in stijl te reconstrueren.

Het resultaat is een ontroerend reisje naar het muziekverleden, waarbij Harnoncourt zich op eigen wijze inzet om inderdaad de omstandigheden van destijds in ere te houden. Zo vraagt hij alle gasten op het concert mee te zingen met een van de vele grootse koren. „Tweehonderd jaar geleden was het gewoon spontaan te klappen als iets je beviel”, zegt Harnoncourt. „Ook midden in een symfonie. En dat betekende: dit stukje graag nog een keer.” Het wekkoor dat Alexander moet opwekken, Brich die Bande seines Schlummers, was zo’n passage. „We zingen het een keer voor, ohne Gewalt, en dan doen we het samen. Zo te zien zijn er hier veel directeuren en presidenten in de zaal, die mogen zelf ook best eens zingen. Maar alleen de refreinen. Wat ertussen staat is te moeilijk voor ze.”

Ach, de zilte humor van Harnoncourt! En hoor de zaal eens zingen. Waarna het oratorium kalm en met alle nuances en expressieve kleuren die Harnoncourt met zijn Concentus Musicus Wien oproept, wordt voortgezet.

Muziekhistorisch is Timotheus een vreemd stukje patchwork. Het was Mozart die Händels instrumentatie onderhanden nam. Daarna deed de toenmalige dirigent Ignaz Franz von Mosel het nog eens over door een trom toe te voegen die het oor geselt. Harnoncourt en zijn drie uitmuntende solisten houden alles helder en veerkrachtig. Tenor Werner Güra zingt krachtig en smaakvol, bas Gerald Finley maakt indruk met de bekende donderaria Gib Rach! We mogen hopen dat Harnoncourt blijft terugkomen. Bijvoorbeeld om ook zijn Amsterdamse muziekvrienden nog eens in hartverwarmende gemeentezang voor te gaan.