Mooi , maar je moet het wel aan de man brengen

Vandaag beslist de gemeenteraad in Rotterdam over de bouw van een nieuw stadion De voorstanders van nieuwbouw hebben verzuimd harten te winnen Ik heb niets toe te voegen, sms’t de directeur

Verslaggevers

Je hebt 1 voetbalstadion dat vervangen moet worden. En je hebt 1 plan voor een nieuwbouwstadion. Je zou zeggen: 1 + 1 = 2.

Hoe kon het dan toch zo mis gaan met de nieuwe Kuip? Vanavond zegt de gemeenteraad ‘ja’ of ‘nee’ tegen de bouw van een nieuw Feyenoord-stadion. Het wordt waarschijnlijk ‘nee’. De steun voor een nieuwe Kuip brokkelde de afgelopen maanden af.

Er wordt al zeven jaar gezegd dat Feyenoord een nieuw onderkomen nodig heeft. De Kuip is ingehaald door de tijd: het stadion is te klein, heeft geen dak en niet genoeg stoeltjes voor sponsoren – waardoor de KNVB er geen interlands meer wil spelen.

Maar afscheid nemen van de Kuip lukt maar niet. Eerst was er een plan voor een gigantisch grote voetbaltempel aan de Maas. Dat bleek te duur. Tien maanden geleden presenteerde Feyenoord een nieuw, afgeslankt voorstel: een stadion met 63.000 zitplaatsen en een uitschuifbaar dak. Aan de gemeente is gevraagd om voor 165 miljoen euro garant te staan. De bouw moet beginnen in 2016, in 2018 zou het nieuwe stadion klaar moeten zijn. Ook dit plan lijkt nu te sneuvelen. Belangrijkste oorzaak: Feyenoord heeft haar nieuwe onderkomen niet weten te verkopen.

Zelfs stadiondirecteur Jan van Merwijk geeft het toe, in een promofilmpje op internet. Feyenoord heeft haar keuze voor een nieuwbouwstadion „misschien te weinig gedeeld met de buitenwereld”, zei hij.

De campagne die Feyenoord niet voerde, is wel gevoerd door tegenstanders van het nieuwbouwplan. Op het moment dat er over sloop van de Kuip gesproken werd, vorig jaar augustus, richtte een groep Rotterdamse architecten en ondernemers Reddekuip.nl op. Ze verzamelden nog 28 medestanders, maakten een restauratieplan en gingen praten met de gemeenteraad. Er zouden bij renovatie ook 63.000 mensen in passen, maar dan voor 117 miljoen euro – veel goedkoper dus.

Feyenoord wimpelde het alternatief meteen af. Van Merwijk noemde het plan van Reddekuip „amateuristisch” en liet weten dat er wat betreft Feyenoord maar één oplossing is: een nieuw stadion.

„Feyenoord had geen goed weerwoord op de actievoerders”, zegt de Rotterdamse architect Ard Buijsen, betrokken bij de lobby vóór het nieuwe stadion. „ReddeKuip heeft Feyenoord vanaf het begin in het defensief gedrukt. Daar zijn ze nooit echt goed uitgekomen.”

ReddeKuip voerde een „mediacampagne” waar Feyenoord „nog een puntje aan kan zuigen”, zegt Buijsen. „En lang niet altijd op basis van feiten. ReddeKuip riep in kranten dat Feyenoord nooit heeft onderzocht of de Kuip nog te renoveren was. Terwijl Feyenoord dat juist uitgebreid heeft laten onderzoeken. Ik heb de dikke rapporten zien liggen.”

Maar Feyenoord gaat niet in de tegenaanval. Feyenoord zwijgt. Als fans wilden weten hoeveel de club er financieel op vooruit zou gaan als het nieuwe stadion wordt gebouwd, kon de club dat niet zeggen: vertrouwelijke informatie. Ook delen van de onafhankelijke toets naar de nieuwe Kuip bleven geheim. En belangrijker: er was nog geen ontwerp voor het nieuwe stadion. Opmerkelijk genoeg was al wel bekend hoeveel het nieuwe stadion zou gaan kosten: 360 miljoen euro. Hoe konden supporters nou een stadion omarmen waarvan ze niet weten hoe het eruit komt te zien?

Stadion zonder naam

Het nieuwe stadion heeft ook nog geen naam. Media duiden het plan steevast aan als ‘de nieuwe Kuip’, maar dat wekt wrevel bij veel Feyenoord-supporters. Voor hen is er immers maar één Kuip. Als de gemeente en Feyenoord dat doorkrijgen, noemen ze het project ‘Het Nieuwe Stadion’ – maar weinig media nemen deze naam over. „De nieuwe Kuip heeft last van de oude Kuip”, zegt communicatiedeskundige Paul Stamsnijder. Hij is oprichter van adviesbureau de Reputatiegroep en schreef meerdere boeken over reputatiemanagement. „Omdat het nieuwe stadion in de volksmond ‘de nieuwe Kuip’ wordt genoemd, zet je de twee stadions direct tegenover elkaar. Terwijl de discussie eigenlijk zou moeten gaan over de waarde van het nieuwe stadion voor Rotterdam.”

Daarbij komt dat het lot van de ‘oude’ Kuip ongewis blijft. Wordt die gesloopt? Feyenoord zegt het nog niet te weten. Daarmee kweekt de club argwaan: zijn er niet stiekem al snode plannen gemaakt? In een eerdere versie van de stadionplannen, die korte tijd op internet stond, werd een aantal opties verder uitgewerkt, schreef De Groene Amsterdammer vorige maand. Een daarvan luidt: „Sloop. Bij sloop van De Kuip ontstaat er een uniek ontwikkelingspotentieel voor de Stadiondriehoek (...). Er is plaats voor een hoogwaardig stedelijk programma met woningen, kantoren, hotels en grootschalige retail.” Onrust bij de aandeelhouders van de Kuip natuurlijk, zij vrezen voor waardedaling.

Architect Buijsen vindt dat Feyenoord „ontzettende steken heeft laten vallen” op communicatievlak. Die geringe informatiestroom was grotendeels de reden voor Erwin Eekelaar om Reddekuip.nl op te zetten. „Ons doel was dat er openheid in de besluitvorming zou komen.” Volgens Buijsen heeft Feyenoord „het publiek mondjesmaat informatie gegeven. Daar red je het niet mee. Ze hadden duidelijk moeten maken: jongens, dit is geen vastgoedproject van VolkerWessels, dit is júllie nieuwe stadion.”

Het nieuwe stadion is op een „houtje-touwtje” manier openbaar gemaakt, zegt communicatiedeskundige Stamsnijder. „Deze crisistijd verdraagt moeilijk grote projecten, daar moet je je best voor doen.” En omdat de informatie niet, half of laat kwam, ging de discussie over geld. De kosten waren immers wél bekend. Over de (maatschappelijke) waarde van een nieuw stadion had niemand het.

Mede omdat er zo weinig draagvlak is voor het stadion, steunt D66 het plan nu niet meer. De steun van die partij is essentieel voor een meerderheid in de gemeenteraad. D66-fractievoorzitter Salima Belhaj: „Feyenoord heeft de samenwerking niet opgezocht. Waarom is het niet gaan praten met grote Rotterdamse bedrijven zoals Unilever, of met lokale onderwijsinstellingen, om draagvlak te krijgen? Als je achteraf op zoek moet gaan voor steun, wordt het een ingewikkeld verhaal.”

Feyenoord zwijgt, en blijft zwijgen. Als gevraagd wordt naar een reactie, verwijst de club naar de open brief met redenen voor een nieuw stadion die ze gisteren online zette. „Daar heb ik niets aan toe te voegen”, sms’t stadiondirecteur Jan van Merwijk. Ook over de communicatie rondom het nieuwe stadion doet hij geen uitspraak. „Dat doen we dan volgende week wel. Nu houden we ons verder rustig in de media.”

Lees Arjen van Veelen (pagina 19) voor nog een plan.

Nieuw stadion? De argumenten op een rij

VOOR:

De Kuip is te oud. Het stadion uit 1937 stort nog niet in, maar er is te weinig plek voor sponsoren en er zit geen dak op. Voor interlands en popconcerten niet meer geschikt.

Een nieuw stadion is comfortabeler. Voor iedereen, supporters, sponsoren en relaties, zijn er betere voorzieningen. Mooiere horeca, beter sanitair. En beter bereikbaar.

Nieuw biedt meer commerciële mogelijkheden. Volgens onafhankelijk onderzoek kan nieuwbouw meer winst genereren dan een gerenoveerde Kuip. Mits Feyenoord weer in de top meedraait, anders ontlopen de varianten elkaar niet.

Nieuw is goed voor de economie. Winkeliers profiteren van het extra publiek dat op grote evenementen zal afkomen. En in Rotterdam-Zuid, het armste gebied van de stad, wordt naast het stadion een park gebouwd met sportmogelijkheden.

Het risico is klein. De gemeente staat garant voor 165 miljoen euro. Er is slechts een kleine kans dat dit geld zal worden aangesproken, blijkt uit een second opinion die de gemeente liet uitvoeren.

TEGEN:

De Kuip is zo mooi. Het sfeervolste stadion van Nederland zelfs, zeggen kenners. Bovendien is de Kuip zo ongeveer het laatste aansprekende bouwwerk dat niet bij het bombardement op Rotterdam is verwoest.

Van een nieuw stadion ga je niet beter voetballen. De Groene Amsterdammer zocht uit dat tussen 1994 en 2000 elf clubs een nieuw stadion betrokken. Zij eindigden in de tien jaar na de nieuwbouw niet hoger op de ranglijst dan in de laatste tien jaar in het oude stadion.

Renoveren is goedkoper. Volgens de mensen achter initiatief Reddekuip.nl kan de huidige Kuip gerenoveerd worden voor 117 miljoen euro. Uit de second opnion blijkt dat de kosten hoger uitvallen, maar dat renoveren nog altijd goedkoper is.

Voordelen van een nieuw stadion worden overschat. In het stadion moeten volgens prognoses twee concerten of evenementen per jaar plaatsvinden. De vraag is of dat gebeurt, want organisator Mojo heeft een belang in het Gelredome en in de Ziggodome.

Het risico op een financieel debacle is groot. Feyenoord gaat er in de plannen vanuit dat 95 procent van de zitplaatsen bezet is tijdens wedstrijden. Stel dat de club minder gaat presteren en hierdoor minder publiek trekt, dan is een faillissement van het stadion opeens een mogelijkheid.