Kortkolom wetenschap

Haai slaat prooi met staart buiten westen

Amsterdam. Pelagische voshaaien (Alopias pelagicus) slaan sardientjes bewusteloos met hun staart. Soms zwiepen ze hun staart zijwaarts, maar vaker nog laten de haaien hun staart over hun rug naar voren knallen, als een blijde over hun kop. De geluids- en drukgolven die daarbij ontstaan verdoven de sardientjes. Britse biologen hebben deze manoeuvre nu voor het eerst gefilmd. Gisteren beschreven ze de ontdekking in PLOS ONE. Van de opvallend gekromde staart van de voshaai werd al vermoed dat het een jachtinstrument was. (NRC)

Fijnstof is al onder de EU-norm gevaarlijk

Amsterdam. In gebieden waar veel fijnstof in de lucht hangt, krijgen meer mensen longkanker. Voor deeltjes kleiner dan een honderdste millimeter (de categorie PM10) bijvoorbeeld, neemt de kans op longkanker ongeveer 20 procent toe per stapje van 10 μg/m3 (een μg is een duizendste milligram) verontreiniging. Die kans is al verhoogd beneden de Europese norm van 40 μg/m3. Dat schreven samenwerkende Europese onderzoekers gisteren in The Lancet Oncology. Roken is een veel belangrijker veroorzaker van longkanker, maar voor niet-rokers en ex-rokers is de fijnstofbelasting zeker van belang. (NRC)

90-plussers steeds fitter en helderder

Amsterdam. De 90-plussers van nu zijn beter ter been en denken helderder dan mensen die tien jaar geleden al 90-plus waren. Dat schrijven Deense onderzoekers vandaag in The Lancet. De kans om 90-plusser te worden is in tien jaar tijd bijna 30 procent gestegen. Maar dat betekent dus niet dat de stroom hulpbehoevende breekbare oudjes sterk toeneemt, concluderen de onderzoekers. (NRC)

Soja vertraagt groei prostaatkanker niet

Amsterdam. Mannen die aan prostaatkanker zijn geopereerd en een fors risico hadden dat de kanker terug zou komen, kunnen dat onheil niet afwenden door dagelijks een soja-eiwitdrankje te nemen. Op internet wemelt het van de verhalen over de heilzame invloed van soja op de prostaat. Maar kwalitatief goed onderzoek ontbrak, tot het Journal of the American Medical Association gisteren zo’n studie publiceerde: bij bijna 30 procent van de mannen kwam de kanker binnen twee jaar terug, of ze nu dagelijks sojamelk dronken of een nepdrankje. (NRC)