Kijken: prijswinnende documentaire over genocide in Srebrenica

Een Bosnische moslimvrouw, overlevende van de ramp in Srebrenica, rouwt bij het graf van een bekende op de genocidebegraafplaats vlakbij Srebrenica. Foto AFP / Elvis Barukic

Vandaag is het 18 jaar geleden dat het Bosnisch-Servische leger de moslimenclave veroverde in Srebrenica, die het Nederlandse leger had moeten beschermen. Achtduizend mannen en jongens vonden de dood. Het is de grootste slachting in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. Kijk hier de documentaire A cry from the grave van de BBC over de genocide.

Documentairemaker Leslie Woodhead reconstrueerde de moorden van uur tot uur. De film uit 1999 viel meerdere malen in de prijzen en is aan de Verenigde Naties is getoond. Het bevat materiaal dat nooit eerder werd getoond en door direct betrokkenen is gemaakt. Overlevenden en nabestaanden vertellen hun verhaal en er zijn interviews met medewerkers van het Joegoeslaviëtribunaal in Den Haag.

Ook het beruchte filmpje van voormalig Dutchbat-commandant Thom Karremans komt erin voor. Te zien is hoe hij zich nederig opstelt tegenover de Servische generaal Mladic, die de hoofdrol speelde in de bloedige oorlog. “I’m just a pianoplayer”, zegt hij. Hij had de leiding over de troepen die in Srebrenica waren gestationeerd om de bevolking te beschermen. Maar onder hun ogen scheidden Servische soldaten de mannen van de vrouwen en kinderen. De mannen zijn later vermoord. Het wordt betwist of Nederlandse militairen op de hoogte waren van de intentie van de afscheiding. Nederland heeft nooit excuses gemaakt.

Tv-recensent Hans Beerekamp schreef destijds over de documentaire:

A Cry from the Grave is minder naïef dan veel documentaires over Joegoslavië; de film bestaat voor een belangrijk deel uit authentiek beeldmateriaal van de gebeurtenissen rond Srebrenica, gedraaid op camcorders door moslims, Servische militairen en Nederlandse blauwhelmen. Nauwkeurig volgt Woodhead de val van Srebrenica van uur tot uur, en laat alle partijen aan het woord. Het commentaar, in de beste BBC-traditie gesproken door `de stem van God’, en de droge tussentitels, bieden objectief aandoende informatie. We zien eindeloze hoeveelheden stoffelijke resten, en Woodhead leert ons dat er minimaal 7.414 moslims werden vermoord. Wat de film niet doet, is zijn eigen objectiviteit ter discussie stellen, laten zien hoe de informatie verzameld werd en die berekening tot stand kwam en reflecteren op de documentaire `waarheid’.

Documentairesite Top Documentary Films beschrijft de onderliggende boodschap van de film mooi:

“No matter what is done, it will never be enough.”

409 slachtoffers herbegraven, één baby

Tienduizenden mensen zijn vandaag in Bosnië bijeengekomen om 409 ongeïdentificeerde slachtoffers van de genocide te herbegraven. Er waren 43 lichamen bij van tienerjongens en een van een pasgeboren baby. Ze liggen op een speciale begraafplaats vlakbij Srebrenica, waar meer slachtoffers liggen die zijn gevonden in massagraven. In totaal zijn er nu 6066 lichamen begraven. 2306 lichamen missen nog.