'Geef ons meer dan een schertsvertoning'

Volgens het Lagerhuislid Dominic Raab is het lang niet zeker dat de Britten in de EU zullen blijven. „We zullen niet zinken buiten de EU.”

Het wordt „een vuurproef” voor de Britse onderhandelingen met de Europese Unie, zegt het Conservatieve Lagerhuislid Dominic Raab. Eergisteren kondigde minister van Binnenlandse Zaken Theresa May aan dat de Britten zich terugtrekken uit de meerderheid van de 133 Europese politie- en justitierichtlijnen – dat recht hebben ze volgens het Verdrag van Lissabon.

Nu moet er worden onderhandeld over de 35 richtlijnen waaraan de Britten wél willen meedoen, de zogeheten opt-ins. Het zal „een oefening” worden voor de onderhandelingen die vooraf moeten gaan aan een referendum over het EU-lidmaatschap, denkt Raab. „De vraag is: wat kan de regering nu leveren dat laat zien wat er op de middellange termijn mogelijk is.”

Het zal niet alleen een vuurproef zijn voor de Britten, denkt Raab. „Als de Commissie en de lidstaten nu het proces proberen te dwarsbomen of zeggen dat er aan opt-ins een hoge prijs kleeft, zal dat sceptici die al vinden dat de EU niet te goeder trouw handelt, sterken in hun idee.” Het zal de Britten naar de uitgang kunnen leiden.

Raab, een jurist, is een van de meest uitgesproken Lagerhuisleden over de politie- en justitierichtlijnen. Met name het Europese arrestatiebevel is onderwerp van zijn kritiek. „Het ondermijnt het principe van onschuldig tot het tegendeel is bewezen”, zegt hij.

Het is juist een van de 35 richtlijnen waaraan de minister wil blijven meedoen, zij het onder voorwaarden. Raab noemt het als voorbeeld van de lakmoesproef. Hij wil voorkomen dat „Britse burgers zonder waarborg of vorm van toetsing afgevoerd worden”, zoals volgens hem nu gebeurt. Als uit onderhandelingen zou komen dat een rechter meer kan dan een hokje aanvinken: „fantastisch”.

Maar de hervormingen moeten wel „geloofwaardig” zijn. Het grootste risico, meent Raab, is zowel nu als straks voor het referendum, dat er „alleen kruimels” worden gegeven. „Uit peilingen blijkt duidelijk dat de meerderheid van de Britten dan voor een Brixit zal stemmen.”

„De boodschap die we vanuit Duitsland, Nederland en Finland krijgen is: ‘we willen jullie helpen om te blijven’. Ons antwoord is: geef ons meer dan een cosmetische schertsvertoning.”

„Ik zou je een langer boodschappenlijstje kunnen geven. Maar flexibiliteit is cruciaal: dus minder bureaucratische regels zodat men bijvoorbeeld makkelijker een bedrijf kan beginnen of kleine bedrijven makkelijker kunnen uitbreiden. Ten tweede: de City moet worden beschermd, dus er mag geen belasting op financiële transacties komen. En ten derde: geen gezamenlijk justitieel systeem waarin ons gewoonterecht wordt opgenomen.”

Hij is ervan overtuigd dat Cameron „dat kan verkopen”, al erkent hij dat sommige Conservatieven nooit tevreden zullen zijn.

De partij staat achter de premier, maar is verdeeld in „inners, outers en shake-it-all-abouters”, zegt Raab. Blijvers, vertrekkers en, de grootste categorie waartoe ook Raab zelf behoort, degenen die het EU-lidmaatschap willen laten afhangen van het succes van de onderhandelingen.

„De partij is veel homogener dan eind jaren negentig”, signaleert hij. Toen verdeelde ‘Europa’ de Conservatieve partij tot op het bot. Dat dit nu niet zo is, komt door Camerons toespraak in januari, meent Raab. „Er is min of meer consensus. We zijn verenigd rond één gezamenlijk doel.” Hij wijst op de stemming vorige week in het Lagerhuis, toen alle 304 Conservatieven instemden met het wettelijk vastleggen van een referendum.

Dat referendum zal een grens zijn: „De burger heeft dan een mening kunnen geven, en wat de uitkomst ook moge zijn, de Conservatieve partij zal zich daarmee verzoenen.” Maar hij is „een realist”: „Het is een dubbeltje op zijn kant.”

„Als we meer dan kruimels krijgen, is het beter om lid te blijven. Maar zo niet: ik denk niet dat we buiten de EU zullen zinken. Alleen is er wel één groot nadeel van een Brixit: we kunnen Brussel niet meer de schuld geven voor onze problemen.”