Deze boze boer wil niet naar de beurs

Veevoerbedrijf ForFarmers wil naar de beurs. Maar het bedrijf is in handen van een coöperatie van boeren. Zij vrezen nu dat het alleen maar om „snel geld” gaat.

Boer Henk Meerdink vreest dat ‘zijn’ ForFarmers verandert in „een ordinair bedrijf”. Foto Olivier Middendorp

„Grootheidswaanzin, dat is het.” Veehouder Henk Meerdink zet zijn blauwe koffiemok met kracht op tafel en slaat zijn armen over elkaar heen. De Achterhoekse boer is boos. Het veevoerbedrijf waarvan hij al tientallen jaren het voer voor zijn koeien en varkens afneemt, ForFarmers, wil namelijk naar de beurs.

Als dat een gewóón bedrijf was, had hem dat niet uitgemaakt. Maar het Lochemse ForFarmers is in handen van een coöperatie. Dat betekent dat niet gewone aandeelhouders, maar ‘leden’ het voor het zeggen hebben. En die leden zijn allemaal boeren, net als Meerdink. Met een beursgang komt daar een einde aan.

Meerdink – een „hondstrouwe coöperatieboer” – en andere leden vinden het een onzalig plan. Ze laten het er niet bij zitten. Vandaag komen twaalf leden voor het eerst bijeen in een speciaal opgerichte ‘werkgroep’ om een actieplan te smeden. Want de beursgang moet van de baan.

Het is een botsing tussen boeren en een bedrijf die nog niet eerder voorkwam. Niet eerder ging een agrarisch bedrijf met coöperatieve wortels in Nederland naar de beurs. Dat dat wezenlijke veranderingen met zich meebrengt, bevestigt hoogleraar ondernemingsrecht Ruud Galle. „Een coöperatie heeft het doel zijn leden de beste producten te leveren voor een lage prijs”. Veevoer, in het geval van ForFarmers. „Een beursbedrijf moet winst maken voor zijn aandeelhouders. Dan zijn de boeren het middel – als klant. En niet meer het doel.”

Dat is precies waar Meerdink en zijn medestanders bang voor zijn. Dat ForFarmers een „ordinair bedrijf” wordt waar het draait om „snel geld maken”. En dat het boerenbelang – goed veevoer voor een mooie prijs – naar de achtergrond verdwijnt. Want daar zijn aandeelhouders „die niets weten van het boerenleven” volgens Meerdink helemaal niet mee bezig.

Maar ForFarmers wil „verder moderniseren”, verklaart Jan Markink, voorzitter van de raad van commissarissen én varkensboer. „Dat we het al honderd jaar zo doen, betekent niet dat dat ook het beste is.” Met een beursgang wordt de druk om winst te maken groter, zegt hij, waardoor het bedrijf kan blijven investeren. En dat is nodig, volgens Markink. Want de branche consolideert in rap tempo en alleen de groten blijven zelfstandig. Ook maakt een beursnotering het mogelijk geld op te halen met een aandelenemissie. „Maar dat is geen kortetermijndoel.”

Nu al kunnen particulieren een belang nemen in ForFarmers, maar met een beursnotering wordt dat ook mogelijk voor institutionele beleggers. En als het bedrijf blijft presteren zoals de afgelopen jaren, zouden die zich daar best eens voor kunnen interesseren De omzet steeg afgelopen vijf jaar spectaculair, van 740 miljoen euro naar 6,6 miljard euro. En ForFarmers wil doorgroeien: het nam recent twee branchegenoten over en blijft zich oriënteren. Daarnaast wil het de productie binnen drie jaar opschroeven van ruim zes miljoen ton naar tien miljoen ton voer per jaar.

„Groot-groter-grootst”, verzucht Meerdink. Hij is heus niet tégen schaalvergroting, zegt hij. Zijn eigen veehouderij, een familiebedrijf uit 1600, is ook in die trend meegegaan, zegt hij gebarend naar de eindeloze rij varkenshokken. Hij wil niet overkomen als een oude conservatief – daarom wil hij zijn leeftijd ook niet in de krant. Het gaat hem om het „coöperatieve gedachtegoed”. En dat heeft niks met leeftijd te maken.

In ForFarmers is hij teleurgesteld. Zó teleurgesteld dat hij het grootste deel van zijn veevoer tegenwoordig bij een andere leverancier koopt. Decennialang deed hij dat trouw bij ForFarmers en de voorgangers van het bedrijf. Stil protest.

Uiteindelijk is het aan de ruim zesduizend leden van de coöperatie om te beslissen of de beursgang doorgaat. Ongeveer de helft is wél voor, zo is gebleken uit een eerste peiling. Het komt dus aan op de overtuigingskracht van ForFarmers versus Meerdink en consorten. Het gaat nog even om argumenten – en nog niet om geld, zoals op de beurs.