Conflict Brussel en Berlijn over bankenunie dreigt

De besprekingen over de Europese bankenunie beginnen serieus te worden. Als openingssalvo voor een gemeenschappelijk mechanisme voor het saneren en sluiten van banken, heeft de Europese Commissie voorstellen gedaan, waarin zij zichzelf de bevoegdheid geeft om wankele banken op te doeken. Die blauwdruk voor een zogenoemd Single Resolution Mechanism (SRM) volgt de juiste route – maar zorgt ervoor dat Brussel en Berlijn met elkaar in botsing komen.

Het SRM is de tegenhanger van de rol die de Europese Centrale Bank (ECB) zal spelen, die eind 2014 toezicht zal houden op de grootste banken van de eurozone. Naast een toezichthouder heeft een echte bankenunie een orgaan nodig dat kan beslissen wanneer een bank dicht moet en dat ook het geld heeft om zo’n besluit te effectueren. Deze entiteit moet onafhankelijk zijn van de ECB die, als toezichthouder, wel eens zou kunnen aarzelen om de stekker eruit te trekken.

Het voorstel van de Commissie voorziet hierin. De ECB moet problemen doorspelen aan een instantie, waarin vertegenwoordigers van de ECB, de Commissie en de betreffende nationale toezichthouder zitten. Deze instantie zou met gewone meerderheid van stemmen kunnen beslissen of de zaak aan de Commissie moet worden voorgelegd, die dan het uiteindelijke besluit neemt.

Duitsland zal naar verwachting protesteren. Minister Schäuble van Financiën heeft al gewaarschuwd dat er een wijziging van het Europees Verdrag nodig is om de soevereiniteitsoverdracht te regelen die het gevolg is van de nieuwe bevoegdheid voor de Commissie.

Schäuble’s alternatief lijkt coördinatie van nationale saneringsinstanties – zoals in het voorstel van de Commissie, maar dan zonder een gemeenschappelijk uitvoerend lichaam. Nationale overheden zouden over betere waarborgen beschikken, maar de crisis die zou worden veroorzaakt door een wankelende kredietverlener zou dan zeer waarschijnlijk niet in één weekeinde kunnen worden opgelost.

Achter deze opstelling gaat uiteraard de Duitse zorg schuil dat het land in de tussenliggende jaren de rekening mag betalen, vóórdat een volledig door de banken gefinancierd saneringsfonds is ingericht en de relevante regels zijn ingevoerd.

De Commissie doet vaag over de vraag wie er in de tussentijd, die wel vijf jaar kan duren, voor eventuele saneringen moet opdraaien. Zij zegt dat het door de belastingbetalers gefinancierde Europees Stabiliteits Mechanisme, het reddingsfonds voor de eurozone, geen formeel onderdeel zal zijn van enig saneringsmechanisme – althans nu nog niet.

Die vaagheid komt Berlijn van pas, want zij zal ook de doelmatigheid van het SRM ondermijnen. Vergaderingen van de Europese Raad duren meestal toch al tot in de kleine uurtjes. Als de ministers later dit jaar bijeenkomen om het voorstel van de Commissie te bespreken, zullen ze misschien de hele nacht moeten doorgaan.

Breakingviews is een dagelijks commentaar vanuit de City in Londen. Vertaling Menno Grootveld.