Analyse In vrijwel elke gemeenteraad is het wel een keertje raak

verslaggever

In vrijwel elke vergadering van elke gemeenteraad is het wel een keertje raak, en in tijden van crisis nog wat vaker dan anders. Dan loopt een raadslid van SP / Lokaal Belang / Ouderenpartij naar de microfoon en zegt dat hij zich niet kan voorstellen dat het college van burgemeester en wethouders werkelijk van plan zijn miljoenen te steken in een nieuw gemeentehuis / een muziekgebouw / een metrolijn terwijl er tegelijkertijd wordt bezuinigd op scholen / groenvoorziening / ouderenzorg.

In Amsterdam overkwam het burgemeester Van der Laan dit voorjaar toen hij de raad voorstelde 6,7 miljoen euro te reserveren voor de kosten van de inhuldiging van koning Willem-Alexander. Fractievoorzitter Laurens Ivens van de lokale SP: „Het is vreemd dat Amsterdam de kosten draagt van zoiets feestelijks, terwijl de stad ondertussen zelfs aan het bezuinigen is op het bestrijden van kinderarmoede.” Van der Laan was geïrriteerd: „We kunnen tegenover elke uitgave die we doen de daklozen zetten. Het moet niet iets worden waarvoor wij ons schamen als het op de tv komt. Dat kost een paar centen.”

In Den Haag viel gisteren soortgelijke retoriek te horen in het debat over de bouw van het Spuiforum, een nieuw cultuurpaleis dat de Dr. Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater moet vervangen. Kosten voor de gemeente: ruim 180 miljoen. En vanavond zal het wel niet anders zijn in Rotterdam.

Van der Laan mocht van de Amsterdamse raad die 6,7 miljoen uitgeven en haalde zijn gelijk: na het inhuldigingsfeest is de stad overladen met lof. Het is zeer de vraag of het de stadsbesturen van Den Haag en Rotterdam ook zal lukken hun plannen door de raad te loodsen.

Grote projecten met gemeenschapsgeld, hoe hard ze ook worden verdedigd met het argument dat ze hun geld heus zullen opbrengen, zijn kwetsbaar voor retoriek en niet alleen die van raadsleden. Verslaggever Paul Verspeek van Radio Rijnmond schrijft in een column dat hij als liefhebber van de oude Kuip wel wil instemmen met de bouw van een nieuw stadion, op voorwaarde dat daarin „geen witte wijn meer wordt geschonken. Alleen bier en cola.” Zelfverklaard ADO-fan Peter Crama twittert: „Dat hele Haagse spuiforum is gewoon cultuur voor de elite.” Onder een internetpetitie tegen het Spuiforum (kernzin: ‘Op een moment dat subsidies stoppen, gezelschappen dreigen te verdwijnen, wil de gevestigde politiek vasthouden aan een prestige project’) staan intussen zo’n 9.000 handtekeningen.

De Eindhovense wethouder van Financiën Staf Depla (PvdA) weet onder welke druk zijn collega’s in Den Haag en Rotterdam staan. Hij heeft een aantal keren controversiële investeringen tegenover raad en bevolking moeten verdedigen. Een ervan was de aankoop van grond onder het PSV-stadion. De gemeente kocht die grond voor ruim 48 miljoen en gaf hem aan de voetbalclub in erfpacht. Depla onderstreept dat de opbrengsten van erfpacht ruimschoots opwegen tegen de rentekosten. Maar dat neemt niet weg dat de raad en het college er in eerste instantie danig over verdeeld waren.

Het verschil met Rotterdam, zegt Depla, is dat PSV dreigde om te vallen. „En PSV is belangrijk voor de stad. Het is de kantine van de Brainport Eindhoven.” Uiteindelijk kreeg het college zijn zin.

Stadsbesturen moeten zorgvuldig kiezen waar ze in investeren, en daarbij goed het oog op de bevolking gericht houden. Depla noemt twee voorbeelden van investeringen, die allebei financieel verstandig zouden zijn geweest. De ene heeft het stadsbestuur wel voorgesteld, de andere niet.

Eindhoven is in de race – met onder meer Leeuwarden en Maastricht – om in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa te worden. Begroting: 140 miljoen, waarvan Eindhoven 10 miljoen voor haar rekening neemt. Volgens Depla is dit een investering „om interessant te blijven voor kenniswerkers” en „verbonden te blijven met de toekomst”, en zal die investering zich dubbel en dwars uitbetalen. Dit voorstel loodste het college door de raad.

Afgeblazen heeft het college het voorstel voor nieuwe huisvesting voor enkele ambtelijke diensten. „Het was wel nodig en voordelig, maar ik kan het de bevolking niet uitleggen”, zegt Depla. Bij de aankoop van de PSV-grond waren de Eindhovenaren volgens peilingen keurig verdeeld in voor- en tegenstanders. Voor een nieuwe ambtelijke behuizing zou geen enkele Eindhovenaar zijn geweest. „Dan ga ik daar geen drie jaar over discussiëren.”