'Pensioenpot alleen trekt huizenmarkt niet vlot'

Het plan om pensioenfondsen te laten investeren in de hypotheekmarkt is „geen wondermiddel”. „Het zal niet in zijn eentje de woningmarkt losstrekken”, waarschuwt Tjerk Kroes, directeur strategie bij pensioengeldbeheerder APG.

Kroes leverde gisteren, tijdens een presentatie bij branchevereniging Bouwend Nederland, voor het eerst in het openbaar commentaar op het plan dat zijn APG uitwerkt.

Op verzoek van het kabinet werkt Kroes een plan uit om hypotheken te financieren met pensioenspaargeld (1.000 miljard euro). Het gaat om de lagere en minst risicovolle hypotheken met Nationale Hypotheek Garantie (NHG), een verzekering tegen een restschuld bij gedwongen verkoop. Doel is huiseigenaren te laten profiteren van een lagere hypotheekrente, waardoor doorstroming op de woningmarkt wordt gestimuleerd.

Banken zouden via pensioenfondsen goedkoper geld kunnen aantrekken voor hypotheken dan op de kapitaalmarkt. Pensioenfondsen op hun beurt zouden 100 procent staatsgarantie op hun hypotheekbeleggingen krijgen. De hoop is dat dit buitenlandse banken trekt om in Nederland hypotheken aan te bieden, waardoor er meer concurrentie komt en de hypotheekrente kan dalen.

Het plan is geen wondermiddel, omdat de daling van de hypotheekrente „aanvankelijk beperkt” en daarna geleidelijk zal zijn, zei Kroes. Het effect op de rente wordt namelijk pas merkbaar als meer banken meer NHG-hypotheken laten financieren door pensioenfondsen.

De rentedaling hangt ook af van de mate waarin buitenlandse banken en verzekeraars in Nederland hypotheken gaan aanbieden. Aanvankelijk verwacht Kroes een rentedaling van „tienden” van procenten, die kan oplopen tot „een half procent” of meer.

Verder is de reikwijdte van het plan beperkt, omdat het alleen om NHG-hypotheken gaat. De ambitie is dat pensioenfondsen over enkele jaren 50 miljard euro investeren in de hypotheekmarkt, zei Kroes. Ter vergelijking: dat is 8 procent van de huidige nationale hypotheekschuld van bijna 650 miljard euro. De gezondheid van banken zal daarom niet aanzienlijk verbeteren. Ook behouden banken hun hypotheken zonder NHG, waarmee ze meer risico op restschulden lopen.

Kroes heeft inmiddels een rapport afgerond. Banken en pensioenfondsen zijn het onderling ook eens, maar de overheid wil geen extra risico lopen en is nog niet akkoord. Omdat zij zich garant stelt voor de hypotheken, verlangt de overheid een verzekeringspremie van banken. De vraag is hoe hoog deze premie moet zijn.

Op basis van berekeningen denkt Kroes dat de overheid niet meer risico gaat lopen. Deze berekeningen worden nu door een onafhankelijke partij nagerekend, wat nog drie tot vier weken kan duren, schat hij. Het kabinet zal het plan waarschijnlijk meenemen in de besprekingen over de begroting voor volgend jaar.