Mirjam dreef haar moeder tot wanhoop

Een heftig puberende dochter en een moeder die de greep op haar kwijt is. Hun ruzie kostte de dochter het leven.

„Namens alle leden van het gezin en de rest van de familie smeken wij u om een zo laag mogelijke straf. Onze Mirjam krijgen we helaas niet terug. Maar neemt u onze moeder en vrouw ook niet lang meer van ons af.”

Aan het eind van de ochtend maakt Layla Abarkan, oudere zus van Mirjam, gebruik van haar spreekrecht. Mirjam werd op 2 januari doodgestoken. Haar moeder, afkomstig uit Marokko, bekende de daad.

Layla zit vooraan in de Utrechtse rechtszaal, tegenover de drie rechters. Moeder Chahira ben M. (43) zit vlak naast haar. Ze draagt geen hoofddoek. Haar schouders schokken. Praten zonder te huilen, lukt haar nauwelijks.

De zitting verloopt geëmotioneerd. Voor het eerst spreekt de moeder in het openbaar over die winterochtend, toen een ruzie met haar 16-jarige dochter fataal afliep. Het is een relaas over een heftig puberende dochter, en een moeder die langzaam grip verliest, zich radeloos voelt, en worstelt met een depressie.

Mirjam provoceerde haar ouders met haar levensstijl. Ze dronk alcohol, rookte en had openlijk een vriendje. Haar cijfers op school gingen omlaag, haar moeder dacht dat ze blowde en ze had gehoord dat haar dochter enkele maanden eerder een abortus had ondergaan. Moeilijk voor ouders om mee om te gaan, zeker als er ook nog over geroddeld wordt. Moeder Chahira probeerde de problemen zoveel mogelijk verborgen te houden voor haar man.

Niet alleen thuis verkende Mirjam de grenzen. Tijdens een uitstapje naar Parijs met school werd ze voortijdig naar huis gestuurd. Ze veroorzaakte te veel problemen.

De avond voor de dodelijke steekpartij was de spanning tussen Mirjam en haar moeder al hoog opgelopen. Bij de politie verklaarde Chahira dat ze haar dochter op 1 januari een ultimatum stelde: ‘Je vriendinnen of je familie.’

Mirjam liet daarop per sms weten dat ze niet thuis zou komen, dat ze bij iemand wilde blijven logeren. Haar moeder dacht dat ze wilde weglopen, maar Mirjam sliep die nacht toch thuis.

De volgende ochtend bracht Chahira ben. M. de jongste dochter met de auto naar het zwembad. Toen ze weer thuiskwam, was het rustig. Ze wilde nog even in bed gaan liggen. „Ik was zo moe.”

Mirjam was in de badkamer, en liep naar haar slaapkamer. Chahira pakte haar dochters Blackberry en zag daarop een aantal berichten die haar choqueerden en emotioneerden. Ze ging naar de kamer van Mirjam, om het met haar dochter te hebben over wat ze met haar gedrag de familie aandeed. Mirjam riep: „Opkankeren, ik maak je af!”

Haar moeder liep naar de badkamer. Daar lag een mes, dat gebruikt werd om kaartjes en labels van nieuwe kleding af te halen. Met het mes ging ze terug naar Mirjam, schreeuwend: „Maak me dan af! Maak me af!”

Volgens de officier van justitie is het waarschijnlijk dat de moeder daarna heeft gestoken: eenmaal in de borst en eenmaal in de buik. Mirjam stierf aan die verwondingen.

Na de eerste steek, in haar buik, hield Mirjam haar armen over haar buik. Ze schreeuwde dat ze „neukt” met de jongen van wie ze ook zwanger zou zijn. Uit sectie zou later blijken dat ze niet zwanger was.

Mirjams moeder kan zich niet alles meer herinneren. „Het werd zwart voor mijn ogen, ik weet het echt niet.” Ze kon nog wel de hulpdiensten inschakelen.

Uit het psychologisch onderzoek is gebleken dat Chahira ben M. psychisch gezond is. Ze kan goed over haar eigen handelen nadenken. Wel was ze begin januari depressief, voelde zich uitzichtloos, machteloos. Daardoor had ze minder controle over zichzelf. De deskundigen achten de kans op herhaling nihil.

Mirjam had het ook moeilijk met de situatie thuis. De officier van justitie citeert twee brieven aan haar moeder die ze in de maanden voor haar dood schreef. „Ik weet dat ik veel dingen verkeerd heb gedaan. Ik heb jullie pijn gedaan. Ik wil met je lachen. Ik heb geen jongens nodig, ik heb jou nodig.”

Mirjam deed in de brief nog een voorstel voor een oplossing, ze stelde regels op. „Ik hoop dat je het een kans wil geven, want we worden hier allebei gek van. Ik zeg niet dat je fout zat, dat zat ik ook. Schrijf please terug. Ik hou van je.”

De officier van justitie eist zeven jaar cel. Dat is één jaar minder dan het maximum voor doodslag. Volgens de officier was er geen sprake van voorbedachte raad of eergerelateerd geweld, maar hij weegt de verantwoordelijkheid van de moeder zwaar „Een moeder staat voor geborgenheid, veiligheid en troost”. En dat heeft ze, zegt de officier, op het laatst van Mirjams leven niet geboden.

Uitspraak op 23 juli.