Kenia mengt zich in Somalische clanstrijd

De regering in Somalië is woedend nu Kenia partij kiest in de machtsstrijd in havenstad Kismayo. Het steekspel in Oost-Afrika wordt steeds gevaarlijker.

Kenia brandt zijn vingers bij zijn bemoeienis in buurland Somalië. Een strijd tussen clans om de controle over de lucratieve havenstad Kismayo is zo hoog opgelopen dat de broze Somalische regering vorige week vroeg om vervanging van de Keniaanse vredessoldaten. De Somalische regering beschuldigt de Keniaanse militairen in Kismayo van partijdigheid en zegt dat door de controverse de geboekte vooruitgang in de strijd tegen de terreurgroep Al-Shabaab teniet is gedaan.

Bij de machtsstrijd in Kismayo toont zich opnieuw de verfoeilijke kant van de Somalische politiek: clans die elkaar naar het leven staan. Er waren de afgelopen weken felle gevechten, waarbij 71 doden en 300 gewonden vielen. Kismayo heeft altijd tot de moeilijks bestuurbare regio’s van het land behoord, het is een potporie van clans en subclans. Al die clans willen de vruchtbare gebieden rond de Juba-rivier en de haven controleren. Via de haven wordt voor miljoenen dollars aan illegale houtskool geëxporteerd, evenals vee naar het Midden-Oosten en consumptiegoederen voor Noordoost-Kenia.

Kismayo maakt onderdeel uit van een door Kenia gecreëerde bufferzone om terroristen en vluchtelingen op afstand te houden. Vierduizend Keniaanse militairen vielen twee jaar geleden het zuiden van Somalië binnen en verdreven vorig jaar oktober Al-Shabaab uit Kismayo. De terreurgroep had met de zweep en een puriteinse islamitische orde gebracht in de havenstad.

Na de inname door de Kenianen begon de machtsstrijd tussen de talrijke clans opnieuw. De door Kenia gesteunde clanleider Ahmed Mohamed Islaan Madobe liet zich vorige maand tot president uitroepen van de autonomie republiek Jubaland. Vier leiders van andere clans deden daarop hetzelfde. Bij de gevechten die vervolgens uitbraken, kwamen ongeveer honderd mensen om. Afgelopen weekeinde werd de strijd beslecht ten gunste van Madobe en zijn Keniaanse steunpilaren.

Grote verliezer is de Somalische regering. Sinds Al-Shabaab ongeveer twee jaar geleden uit de hoofdstad Mogadishu werd verdreven hoopte de regering haar invloed over het gehele land te kunnen uitbreiden, maar Kenia steekt daar nu een stokje voor. In het ingewikkelde machtspel in Kismayo wilde de regering een leider van de Marehanclan benoemen, niet Madobe wiens Ogadenclan nauwe banden heeft met etnische Somalische politici en zakenlui in Kenia.

De regering in Mogadishu zond de afgelopen weken afgezanten naar Kismayo, maar zij mochten van Keniaanse militairen de stad niet in.

De buurlanden behartigen altijd louter hun eigen belangen in Somalië. Ethiopische eenheden steken al jaren naar eigen goeddunken de grens over en sluiten allianties met clanmilities. Kenia heeft zich nu ook in dat gevaarlijke steekspel gewaagd. Hoewel zijn militairen officieel deel uitmaken van de Afrikaanse vredesmacht, met een mandaat van de Verenigde Naties, varen de Kenianen hun eigen koers. Er leven een half miljoen Somalische vluchtelingen in Kenia en de regering in Nairobi wil van ze af. Kenia wil dat de vluchtelingen zich in de bufferstrook Jubaland vestigen, hun terugkeer moet volgende maand beginnen.

Het conflict rond Kismayo biedt kansen voor Al-Shabaab, juist nu de terreurgroep steeds verder intern verdeeld raakt. Een van de uit Kismayo verdreven clanleiders houdt zich nu op in de rurale gebieden die nog in handen zijn van Al-Shabaab. Een gematigde factie van beweging, onder leiding van Mukhtar Robow, splitste zich af van de hoofdgroep en wacht nu buiten Kismayo op een nieuwe bondgenoot.

Het eigengereide optreden van Kenia en de machteloze positie van de Somalische regering tonen opnieuw hoe de hoop op vrede deels op los zand is gebouwd. Na de verkiezing van Hassan Sheikh Ahmed tot president groeide het optimisme over een einde aan de 21 jaar oude burgeroorlog. Stabilisering en verzoening zijn de twee grootste uitdagingen voor de nieuwe regering. Maar in Kismayo maakt niet de Somalische maar de Keniaanse regering uit wat er gebeurt en Mogadishu kan de Kenianen niet dwingen te vertrekken.