Het Stimuleringsfonds strooit weer met subsidie

Het Stimuleringsfonds geeft opnieuw geld voor innovatieve journalistiek: voor een ‘leugendetector’, journalistieke boeken en vijf andere projecten.

Het Stimuleringsfonds voor de Pers verstrekt ruim 450.000 euro aan subsidies voor zeven nieuwe journalistieke ideeën, zo werd vorige week bekend. De Digitale Leugendetector, een database ten behoeve van factchecking, ontvangt 91.000 euro. Nieuwsboek, een initiatief voor het produceren van journalistieke boeken over grote gebeurtenissen, ontvangt 75.000 euro. Multiplejournalism.org, een database om journalistieke ervaringen te delen van de VPRO, krijgt 40.000 euro.

Al sinds 1974 ondersteunt het Stimuleringsfonds, tot enkele jaren geleden het Bedrijfsfonds voor de Pers, media. Aanvankelijk lag de focus op het ondersteunen van noodlijdende kranten, met behulp van tijdelijke leningen. In 2007 veranderden naam en functie van het fonds. „Het ondersteunen van journalistiek vernieuwing is nu de belangrijkste taak van het fonds”, aldus directeur René van Zanten. „Zo willen we de kwaliteit van de journalistiek verbeteren en de pluriformiteit van de pers en daarmee de democratie bevorderen.”

Jaarlijks ontvangt het fonds 2,3 miljoen euro van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Daarvan gaat 1 miljoen euro naar journalistieke vernieuwing. Zo introduceerde het fonds in 2012 The Challenge, een wedstrijd waarin laatstejaarsstudenten en net afgestudeerden met een vernieuwend journalistiek idee 25.000 euro kunnen winnen. Daarnaast is er een subsidieregeling voor persinnovatie die op verzoek van voormalig OCW-minister Ronald Plasterk in 2010 werd ingevoerd. In deze jaarlijkse wedstrijd worden journalistieke ideeën door een panel van experts getest op hun innovatieve karakter.

Van Zanten: „Het gaat echter niet alleen om innovatief zijn. Soms hebben mensen een goed idee, maar zit het zakelijk niet goed in elkaar. Je moet meer in huis hebben dan alleen een mooi idee waar niemand op zit te wachten”. Onlangs werd bekend dat in de vijfde ronde, die in april van start ging, 457.000 euro aan subsidie is verstrekt aan zeven projecten. Van Zanten: „De hoogte van de subsidies worden bepaald door de aangeleverde begrotingen. Voor elk project geldt een maximum van 100.000 euro. Ook mogen de projecten vanaf september maar een jaar duren.” De verlening van een subsidie is geen kwestie van aannemen en weglopen. Van Zanten: „Wij steunen alleen projecten als de resultaten gedeeld worden, bijvoorbeeld door updates op onze website. Mocht het dan fout gaan, dan kunnen we er toch iets van leren”.

Toch vindt Alexander Pleijter, lector journalistiek en innovatie aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, dat het Stimuleringsfonds meer kan doen: „Het zou goed zijn als startups hulp zouden krijgen bij het starten van hun onderneming, bijvoorbeeld bij het opstellen van een ondernemingsplan en het bedenken van een verdienmodel. Louter projecten beoordelen en geld overmaken vind ik karig voor een fonds dat innovatie moet stimuleren”.

Met twee studenten deed Pleijter ook mee aan de wedstrijd. „Het plan was een bedrijfje te starten dat webanimaties zou maken waarin lastige nieuwsonderwerpen in 1 á 2 minuten worden uitgelegd. De eerste schifting hadden we overleefd, maar uiteindelijk is ons idee niet in de prijzen gevallen.”

Net als in het verleden is er ook ditmaal kritiek op het feit dat het Stimuleringsfonds subsidies toekent aan grote media-instanties die zelf geld in de kas hebben: „Ik vind het merkwaardig dat projecten van de publieke omroep een subsidie ontvangen. Niet dat die projecten niet goed zijn, maar omdat de publieke omroep al gefinancierd wordt met subsidie. De Altijd Wat Monitor van de NCRV die 92.000 euro ontvangt was er ook heus wel zonder subsidie van het Stimuleringsfonds gekomen. Investeer dat geld liever in startups waarvan je weet dat ze niet van de grond zullen komen zonder financieel steuntje in de rug”.

Er zijn dit jaar echter ook kleinere partijen als Nieuwsboek die een subsidie ontvangen. Dennis Mulkens (voormalig chef Den Haag voor het AD) en Dick van der Meer (voormalig plaatsvervangend hoofdredacteur van het AD) willen met collega-journalisten hoogstens twee weken na een grote gebeurtenis een e-boek van maximaal 100 pagina’s uitbrengen, verrijkt met audio, video en infographics.

Van der Meer: „Dennis en ik merkten dat het in de Nederlandse journalistiek ontbreekt aan zorgvuldigheid en diepgang. Een grote gebeurtenis als de tragische dood van een grensrechter in Almere krijgt vaak maar een paar dagen de aandacht. Als je als nieuwsconsument na een week wilt weten wat er is gebeurd, kom je met lege handen te staan. De hype is dan al voorbij. Met een nieuwsboek krijgt de lezer een 'compleet' overzicht van alle relevante feiten en opinies betreffende een grote gebeurtenis.”

Mulkens en Van der Meer schatten hun projectkosten op 150.000 euro. „De bijdrage van het fonds bedroeg niet meer dan de helft van de totale kosten. De overige 75.000 betalen we uit eigen zak, dat is een persoonlijke investering”, zegt Van der Meer. In oktober verschijnt het eerste boek, de boeken kosten rond de vijf euro.

De zesde ronde van de persinnovatieregeling wordt op 12 juli 2013 opengesteld voor nieuwe ideeën.