'Het meest lachwekkende aan een vampier zijn die tanden'

Regisseur Neil Jordan keert in Byzantium terug naar de vampierfilm. Met Interview with the Vampire herdefinieerde hij in 1994 dat genre.

Waarom gaan zijn vampiers toch zo graag te biecht? In 1994 liet de Ierse regisseur Neil Jordan vampier Louis (Brad Pitt) in Interview with the Vampire zijn levensverhaal vertellen aan een journalist, in Byzantium lucht het eeuwenoude schoolmeisje Eleanor haar hart in een opstel. „Net als veel seriemoordenaars, voelen vampiers de impuls om hun geheim te delen, want de waarheid maakt je vrij”, speculeert Jordan. En nee, dat is niet katholiek. „Integendeel. De twee 19de-eeuwse vaders van de vampierroman waren Iers: Bram Stoker en Sheridan La Fanu. Maar ze stamden uit protestantse kringen: Anglo-Iers. Het is juist een heel erg protestants ding, vampirisme.”

Neil Jordan (63), momenteel de man achter tv-serie The Borgias, was even in Amsterdam voor het Imagine Film Festival. Met een wandelstok en grimassend van pijn: de week erna werd zijn knie geopereerd. In zijn speelfilm Byzantium keert Jordan terug naar bekend terrein: de vampierfilm. Hoerenmadame Clara en haar dochter Eleanor zijn op de vlucht voor het Broederschap, een vampierclub die vrouwen weert.

Neil Jordan is in zekere zin de vader van de moderne filmvampiers: het homo-erotische Interview with the Vampire was in 1994 een van de eerste films die het verhaal van hún kant vertelde. Zijn vampiers waren eeuwig jong, sociaal en sexy, zowel de bleke, smachtende romanticus Louis (Brad Pitt) als het liederlijke feestbeest Lestat (Tom Cruise). En aantrekkelijk bleven ze in de talloze film- en tv-series die volgden, van Blade tot True Blood. Met de kuise knuffelvampier Edward Cullen van Twillight is het monster echt getemd.

Of Jordan zich niet schuldig voelt aan de domesticatie van de vampier? „Guilty as charged, al heb ik Twillight nooit gezien. Maar het is ook de schuld van Francis Ford Coppola, die in 1992 van Dracula een loner maakte, vol melancholie en verlies. Daar kwam ik met Louis overheen, een vampier met drie eeuwen schuld op zijn schouders. Brad Pitt was achteraf niet zo blij met die rol, want alleen Tom Cruise mocht lol trappen.”

Byzantium is in zekere zin een vrouwelijke Interview with the Vampire.

„De dynamiek tussen Eleanor en Clara is die van Louis en Lestat. Clara is dol op de macht en slacht als engel der wrake smeerlappen af, Eleanor is een pure ziel en getroebleerd door haar gave. Voor mij is dit een moeder-dochterverhaal en dan pas een vampierverhaal.”

Clara en Eleanor zijn dan wel de moeder en dochter uit Absolutely Fabulous.

„Inderdaad: geschifte moeder, brave dochter. Hoewel, braaf. Eleanor is een delicaat schoolmeisje dat haar schuld overwint door zich te voeden met bejaarden mensen die klaar zijn met het leven. Hoeveel begripvolle, maar hongerige gesprekken heeft zij al met oude mensen gevoerd op de bankjes voor het verzorgingshuis?”

U maakte Byzantium dus omdat de vampiers vrouwelijk waren?

„Ja, zo kan je echt iets nieuws doen met de vampiermythologie. De klassieke vampier is in wezen een verleider, of verkrachter, die ’s nachts de slaapkamer van maagden binnensluipt en ze besmet met een geslachtsziekte. Er zijn ook B-films met lesbische vampiers, maar een man die voor hun verleiding valt is eerder komisch. In Byzantium is vampirisme geen besmetting, maar een keus. Een dappere keus: alleen wie bereid is te sterven, krijgt het eeuwige leven.”

In Moira Buffini’s toneelstuk, waarop de film is gebaseerd, is lang onduidelijk of de dames vampiers zijn. In uw film niet.

„In de eerste versie van Buffini’s script ook. Ik vroeg: schaam je je soms om een horrorfilm te schrijven? Niks mis met een onthoofding in de eerste tien minuten. Het probleem met ambivalentie was namelijk dat de vampiers pas laat aan het moorden kunnen slaan. Dat zou toch jammer zijn?”

U gooit de vampiermythe overhoop. Ze leven overdag, missen snijtanden.

„Het meest lachwekkende van de vampier zijn die tanden, ik kan dat onmogelijk serieus nemen. Voor Interview with the Vampire overwoog ik een soort rattengebit, wat eng was, maar totaal niet sexy. Dus liet ik Tom Cruise toen al aderen openen met zijn duimnagel. Hier groeit die duimnagel bij de geur van bloed, een soort vrouwelijke erectie.”

U maakte thrillers en romances, maar vooral sprookjes.

„Elke film is een sprookje, bovendien groeide ik op in West-Ierland, waar elke rots, elke rivier, elke heuvel zijn eigen mythe of volksverhaal heeft. In 1984 wilde ik met The Company of Wolves de psychologie van sprookjes exploreren. Britse cinema was toen of kitchen sink-realisme van Ken Loach, of sjieke praatfilms over aristocratische geslachten. Grand guignol, het fantastische: dat was iets voor buitenbeentjes als Michael Powell of Nicolas Roeg. Ik begrijp nog steeds niet waarom ze mij indertijd geld gaven om het toverbos van Roodkapje te bouwen.”

Vampier Eleanor draagt een rood kapje.

„Ik zie u al speculeren over diepere symboliek: bloed, menstruatie, het meisje dat eeuwig puber is. De waarheid is dat rood ditmaal gewoon een fabelachtige kleur was die mooi afsteekt tegen al dat grijs in Byzantium.”

Hollywood verfilmt nu het ene na het andere sprookje. Niets voor u?

„Dat zijn eerder actiefilms. En de studio’s willen geen ervaren regisseurs, maar plooibare jongens uit de reclamewereld.”