Discussie over levenslange straf na vonnis Europees hof

Merel Thie

De rechtmatigheid van levenslange gevangenisstraf in Nederland staat ter discussie als gevolg van een uitspraak die het Europees Hof voor de Rechten van de Mens gisteren heeft gedaan.

De zaak was aangespannen door drie Britse moordenaars. Het hof in Straatsburg vindt dat hun levenslange detentie in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens omdat Engeland en Wales sinds 2003 geen herzieningsprocedure meer hebben voor levenslang gestraften. In Groot-Brittannië is met woede gereageerd op het vonnis. Premier Cameron is het er „hevig mee oneens”.

Ook Nederland heeft geen herzieningsprocedure waarbij op een vast moment beoordeeld wordt of de straf nog enig strafdoel dient, zoals vergelding of bescherming van de maatschappij. In Duitsland wordt na 15 of 20 jaar beoordeeld of de straf moet voortduren, in Noorwegen na 21 jaar.

In Nederland kan wel gratie worden gevraagd, maar dat wordt vrijwel nooit verleend.

Wiene van Hattum, docent strafrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen verwacht dat de Nederlandse praktijk zal moeten worden aangepast. Zij spreekt namens de stichting Forum Levenslang waarin een groot aantal prominente strafrechtexperts zich hebben verenigd. „Ik zie niet hoe Teeven dit naast zich neer kan leggen.” Hoogleraar Strafrecht Theo de Roos denkt wel dat Nederland met de huidige gratieregeling kan voldoen aan de eisen die het Europees Hof die formuleert. „Zolang de gratieregeling geen dode letter wordt.”

Het ministerie van Justitie „bestudeert” de uitspraak. Er zijn in Nederland nu 32 levenslang gestraften.