De pooiers staan nu al op de loopplank

Alle prostitutieboten aan het Utrechtse Zandpad gaan dicht, als het aan de gemeente ligt. „Zo pak je niet de mensenhandelaren.”

Protest tegen de voorgenomen sluiting van prostitutieramen van exploitant Wegra. Foto Maarten Hartman

Schreeuwend staat een grote vrouwenmenigte voor het stadhuis van Utrecht. „Zandpad moet blijven!”, klinkt het. Ze houden spandoeken omhoog: „Poten af van de prostitutie. Laat ons werken” en, over burgemeester Aleid Wolfsen (PvdA): „U bent pooier, u stuurt me de straat op”. Het zijn ongeveer honderd prostituees. Veel van hen dragen witte maskers of grote zonnebrillen, willen niet herkend worden. De vrouwen roepen om de burgemeester: „Wolfsen, waar ben je? Zandpad is hierrrrr!”

De gemeente Utrecht maakte onlangs bekend de vergunning van de laatste exploitant van raamprostitutie in de stad niet te verlengen. Uit een geheim politierapport zou blijken dat de exploitant, Wegra, niet genoeg doet om mensenhandel tegen te gaan. Wolfsen sprak over „marteling” op het Zandpad. Onlangs werd ook al de vergunning van drie andere exploitanten ingetrokken, wegens „informatie van de politie met aanwijzingen van betrokkenheid bij mensenhandel, slecht toezicht, verstoring van de openbare orde en slecht levensgedrag”.

Het gevolg is dat alle raamprostitutie uit de stad verdwijnt. Van honderden prostituees was de vergunning al afgenomen, en nu moeten nog eens driehonderd vrouwen op zoek naar ander werk. Of, en dat ligt meer voor de hand, ze verdwijnen in de illegaliteit.

Het Zandpad, in de middag. Auto’s rijden af en aan. Dure BMW’s, eenvoudige Volvo’s. Sinds de jaren zeventig is deze paar honderd meter lange weg langs de rivier de Vecht de thuishaven van de Utrechtse raamprostituees. Veel dames zijn gekleed in bikini en dragen hoge hakken. Op veel arken hangt nu een geslotenbordje. Alleen de boten met het bordje ‘Wegra’ zijn nog open, maar die moeten nu dus ook weg. De vrouwen hebben afgesproken vanmiddag spandoeken te schilderen. Rond 17.00 uur trekken ze in een bus richting stadhuis, waar ze een petitie aanbieden aan burgemeester Wolfsen. Hun grote angst is dat ze in de illegaliteit belanden. Dat ze hun werk moeten doen in illegale seksclubs, of in ranzige motels.

Prostituee Sabrina (31) – een artiestennaam – werkt al acht jaar op het Zandpad en is een van de initiatiefnemers van het protest. „Er wordt nu al door pooiers geronseld op het Zandpad. Ze komen binnen alsof ze klant zijn en bieden je dan aan om voor hen te komen werken. Bijna alle vrouwen zijn al benaderd. Pooiers en mensenhandelaren mogen blij zijn. Nieuwe aanwinsten, met dank aan de gemeente.”

Marjan Wijers, voormalig voorzitter van de Europese Expertgroep Mensenhandel, staat de Utrechtse vrouwen bij als zelfstandig mensenrechtenjuriste. Ze vindt dat de gemeente oplossingen moet zoeken, en niet zomaar honderden vrouwen „brodeloos” moet maken. Met een groepje vrouwen werkt Wijers aan een coöperatie, waarin vrouwen zelfstandig arken huren. Wijers: „Door de ramen ineens te sluiten pak je vrouwen, en niet de mensenhandelaren of de exploitant die mogelijk over de schreef gaat.”

Utrechtse raamprostituees werkten op het Zandpad of aan de Hardebollenstraat in het stadscentrum. Sinds 2010 voert Utrecht een streng beleid op het gebied van prostitutie. Alle prostituees moeten zich registreren bij gezondheidsorganisatie GG&GD. Ook kwamen er striktere werktijden. Met de registratie wil de gemeente zicht krijgen op wie er in de sector werkt. Een landelijke registratieplicht voor prostituees is van de baan, zo bleek gisteren in de Eerste Kamer. Minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) wilde dit opnemen in de nieuwe Prostitutiewet, maar haalde bakzeil in de senaat, en schrapte het plan.

Luid gejoel op het stadhuisplein in Utrecht. Daar komt burgemeester Wolfsen. De van oorsprong Italiaanse prostituee Veronika stormt op hem af en geeft hem de petitie van de vrouwen. Televisieploegen duiken er bovenop. De prostituee, met felle handgebaren: „Waarom pak je ons? En niet de mensenhandelaar die blijkbaar actief is?”

Burgemeester Wolfsen: „We hebben een rapport van de politie ontvangen waarin zeer serieuze signalen staan. Het is echt heel erg.” Veronika: „Maar dat zien wij helemaal niet aan het Zandpad. Pak die handelaar en laat ons met rust. Wij moeten van dit werk leven. We hebben huur te betalen, sommige vrouwen hebben kinderen.”

Wolfsen zegt toe te helpen met de financiering van een coöperatie van prostituees, die aan het Zandpad zouden kunnen blijven werken. De menigte kalmeert even, dan verlaat hij onder luid boegeroep van de vrouwen het plein, met de petitie en persoonlijke brieven van de prostituees in zijn hand. Veronika: „De burgemeester en de vrouwen begrijpen elkaar niet.”