Braziliaanse tycoon is de X-factor kwijt

Grondstoffentycoon Eike Batista doet na een verlies van 15 miljard euro in één jaar zijn imperium in de uitverkoop.

Hij was een van de rijkste mannen ter wereld, voordat zijn vermogen in rook opging. Eike Batista verdiende jarenlang geld als water door de torenhoge grondstofprijzen. Nu zijn olievelden eerder dan voorspeld uitgeput raken en de vele protesten in Brazilië leiden tot terughoudendheid bij investeerders, raakt zijn imperium in een vrije val: hij verloor in het afgelopen jaar 15 miljard euro.

Vorige week trad Batista terug als voorzitter van de raad van bestuur van energiebedrijf MPX, een van de zes beursgenoteerde bedrijven uit zijn imperium, nadat de aandelenprijs met 33 procent was gedaald. Het Duitse energiebedrijf E.ON, dat MPX in maart al redde door er een groot belang in te nemen, verstevigde zijn controle op het bedrijf. Batista’s terugtreden wordt gezien als de eerste stap in een grote herstructurering van zijn imperium.

Eike Batista, zoon van een voormalig minister en voormalige bestuursvoorzitter van mijngigant Vale, staat bekend als een tycoon met de levensstijl van een playboy. Hij is getrouwd met een beroemde Braziliaanse carnavalskoningin/Playboycovermodel en pronkt met vliegtuigen en dure auto’s. Hij bouwde zelfstandig de EBX-groep op. De zes beursgenoteerde bedrijven van EBX hebben een x in hun naam, symbool voor de vermenigvuldiging van waarde die ze zouden moeten opleveren. Op het hoogtepunt van zijn rijkdom bezat Batista ruim 23 miljard euro. In 2008 zei hij binnen vijf jaar de rijkste man ter wereld te zullen zijn. Dat lukte hem niet, maar door de groeiende vraag van China naar Braziliaanse grondstoffen werd hij in 2009 wel de rijkste man van Brazilië. Hij werd gesteund door de overheid en ontwikkelingsbank BNDES. Die leende hem miljarden voor investeringen, waaronder de aankoop van het Maracanã-voetbalstadion in Rio. Die leningen kan Batista nu niet terugbetalen.

Het verval van EBX-groep begon met tegenvallende resultaten van olie- en gasbedrijf OGX. In 2008 haalde OGX ruim drie miljard euro op bij de beursgang, maar het kan de beloftes niet nakomen. Een belangrijk olieveld blijkt geen 20.000 maar 5.000 vaten olie per dag te produceren – eerder hintte Batista dat het er 40.000 konden worden. Vorige week liet OGX weten dat dit veld eind 2014 is uitgeput. Het schort de exploitatie van drie andere olievelden op. De aandelenprijs van OGX kelderde sinds de beursgang met meer dan 90 procent.

Nu gaat energiebedrijf MPX onderuit en voorspellen analisten problemen voor logistiek bedrijf LLX. Om liquiditeit te krijgen, doet Batista zijn imperium in de uitverkoop. Het Nederlandse handelsbedrijf Trafigura ziet zijn kans schoon en hengelt naar een deel van mijnbedrijf MMX. De regering van president Rousseff heeft laten weten Batista niet te zullen redden. BNDES zegde 3,5 miljard euro toe, een bedrag dat de ontwikkelingsbank zelf als ‘erg klein’ bestempelde. Voor Batista’s privévermogen is dat niet afdoende. Zijn privévliegtuig staat te koop.