Arnon Grunberg

Arnon Grunberg doet verslag vanuit een psychiatrisch ziekenhuis. Vandaag het slot: er zijn veel patiënten en therapeuten die ik zal gaan missen.

Vrijdagmiddag half drie, het groepsgesprek onder leiding van de psycholoog. „Heeft iemand iets te melden?”, vraagt hij. „Ja”, zegt Jorn, „zoals de meesten van jullie weten heb ik een relatie met Jessica.”

Jessica is de enige vrouw op deze afdeling, ik heb vrijwel geen contact met haar gehad. Eén keer heeft ze gezegd: „Mijn zus is een gelukzak.”

„Ik heb soms last van het gepraat”, zegt Yousef, „want ik slaap naast Jessica.” „Van het gepraat?”, vraagt Gabriël op ironische toon. „Jullie hebben twee kamers tot je beschikking”, zegt de psycholoog, „maak daar op strategische wijze gebruik van.”

Al die tijd heeft Jessica gezwegen, alsof ze er niet is.

Vervolgens vraagt de psycholoog hoe de patiënten mijn verblijf hebben ervaren. Dries zegt: „Ik hoorde dat je een rare snuiter was, maar je bent best wel oké.”

De andere patiënten zijn het daarmee eens, of misschien knikken ze uit beleefdheid.

Hoe heb ik mijn verblijf eigenlijk ervaren? Er waren momenten van lichte paranoia. Zo dacht ik een keer dat er afluisterapparatuur in mijn kamer was geïnstalleerd. Een andere keer geloofde ik dat mijn medepatiënten acteurs waren en ik deel uitmaakte van een psychologisch experiment, en een avond meende ik dat een medepatiënt mijn computer probeerde te hacken. Jorn zegt tegen mij: „Je moet niet vergeten dat we hier allemaal pechvogels zijn.”

’s Avonds ga ik bowlen met Matthieu. Hij heeft ‘haartooi’ gestudeerd. Ik vind dat een prachtig woord, het betekent dat hij een kappersopleiding heeft gedaan. „Mijn probleem”, zegt hij, „is dat ik in het Frans denk, maar in het Nederlands praat.” Ik knik.

Later zegt hij: „Zo’n relatie op de afdeling, het niet laten gebeuren is karakter, het wel laten gebeuren is een flauwe grap.” Verder zegt Matthieu een paar keer: „Dat komt door de neurologieën.” Ik weet niet wat hij bedoelt, maar dat doet er niet toe. Het mysterie van Matthieu en dat van de menselijke taal vallen samen.

Ik zou graag meer tijd met hem willen doorbrengen. Het is verslavend en veilig om een kleine pechvogel tussen de pechvogels te zijn.

Een psychiater verklaarde dat het kapitalisme een neurotische afwijking is en dat er mensen bestaan die zich niet kunnen of willen verbeteren.

Ik geniet eerlijk gezegd vooralsnog van de neurotische afwijking die kapitalisme heet, maar ik ben ervoor dat er beschermde plekken zoals deze bestaan waar mensen ook van andere afwijkingen kunnen genieten. Het idee dat iedereen moet deelnemen aan de maatschappij en moet worden zoals wij is een misvatting.

Naast al het andere is de psychiatrische afwijking ook een vorm van protest. Als er één ding duidelijk is geworden tijdens mijn opname, dan is het dit: genezing is een illusie, maar wij kunnen van onze eigen afwijkingen leren genieten.