Kortkolom wetenschap

Afweersysteem helpt embryo bij innestelen

Amsterdam. In een baarmoeder waarin bepaalde cellen van het afweersysteem (macrofagen) ontbreken, kan geen zwangerschap ontstaan. Het embryo kan zich dan niet innestelen in de baarmoederwand, waardoor er geen placenta kan groeien. Met die vondst – bij muizen, maar voor mensen geldt waarschijnlijk hetzelfde – is een nieuwe functie van macrofagen bewezen, schrijven onderzoekers gisteren in een publicatie in het Journal of Clinical Investigation. Macrofagen zijn gespecialiseerde witte bloedcellen die kapotte lichaamscellen, vreemde cellen, virussen en andere binnendringers omhullen en verteren. Kort na de bevruchting wemelt het in de baarmoeder en de eierstokken van de macrofagen. Die trekken daarheen in afweerreactie op de zaadvloeistof waarin het sperma is binnengekomen. Die macrofagen stimuleren ook de bloedvatgroei voor de jonge placenta, zo blijkt nu. En ze verzorgen de aanmaak van het hormoon progesteron dat onmisbaar is bij innesteling. (NRC)

Batterijsilicium gemaakt van rijstkaf

Amsterdam. Uit het kaf van rijst is hoogwaardig silicium te winnen waarmee efficiëntere batterijen kunnen worden geproduceerd. Dat schrijven Koreaanse onderzoekers deze week in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS. Het oneetbare kaf van de rijstkorrel bevat grote hoeveelheden silica. De Koreanen verkregen dit silica door het kaf te verhitten en in zuur te weken. Vervolgens zetten ze het silica om in silicium. Silicium is in theorie de ideale grondstof voor een elektrode in een lithiumbatterij. Een siliciumelektrode kan ongeveer tien keer meer lading verwerken dan een conventionele koolstofelektrode. Nadeel van silicium is dat het bij het op- en ontladen rekt en krimpt. Bij uit rijst gewonnen silicium gebeurt dat niet, door de poreuze nanostructuur van het silica dat de rijstplant afzet.(NRC)

IVF-kind voor €200, in plaats van €1.500

Amsterdam. Een IVF-kind ‘kost’ in West-Europa ongeveer 1.500 euro. Maar het kan ook voor €200. De eerste twaalf goedkope baby’s zijn inmiddels geboren. Ze zijn gezond. De eerste was een jongen van zeven pond. Dat hebben Belgische onderzoekers van het instituut voor vruchtbaarheidstechnologie in Genk bekend gemaakt op het jaarlijkse congres van de European Society of Human Reproduction and Embryology in Londen. De besparing zit hem in een goedkoper IVF-laboratorium, dat is teruggebracht tot twee glazen buizen in een broedstoof. Het systeem is in beginsel ontwikkeld voor ontwikkelingslanden, om de twee miljoen ongewenst kinderloze paren in die landen te helpen. (NRC)

iPhones meten stof

Amsterdam. Enkele duizenden Nederlanders hebben gisteren met hun iPhone gemeten hoeveel fijnstof in de lucht zit. Daarvoor gebruikten ze een speciaal ontwikkeld tuitje dat op de fotocamera van de iPhone past. De meting is een initiatief van vijf Nederlandse onderzoeksinstituten. Zij onderzoeken of burgers met telefoons een aanvulling zijn voor het bestaande meetnet voor fijnstof. Dit iSpex-project won vorig jaar de Academische Jaarprijs. (NRC)