Varend 'Rheingold' op de Rijn

Normaal vervoert de MVS ‘Oriana’ containers, zand of graan. Maar deze maand herbergt de rijnaak Wagners opera Das Rheingold. Op de Rijn.

Vijf jaar geleden was het nog niet mogelijk geweest, Wagner op een binnenvaartschip. Er bestond eenvoudigweg geen schip van een zodanige maat dat er én een hele voorstelling én 500 man publiek in zouden passen.

Maar in de MVS Oriana (2008) van schipper Cor Klein kan het allemaal wel. „Met een lengte van 135 meter, hoogte van ruim zes en een breedte van ruim veertien is het het grootste overdekte drogeladingschip dat in Europa rondvaart”, zegt technisch producent Sjoerd van Gerwen. ,,Een enorme lege bak in feite. Het lastigste is dat er geen in- en uitgang is en je over de rand heen moet om weer op de kade te komen. Maar dat gaan we oplossen met steigerwerk en loopplanken die kunnen scharnieren. Zo zal het getij geen probleem zijn.”

Het begon als een wild plan voor het 38ste Lustrum van het Utrechtsch Studenten Concert: met een volledig opgetuigd operaschip de Rijn opvaren van Rotterdam naar Koblenz en dan via Duisburg, Arnhem, Utrecht en Amsterdam weer terug. „Toen er zeven studenten bij me langskwamen om dat te bespreken, was mijn plan het ze in alle toonaarden af te raden”, zegt regisseur Wim Trompert. ,,Das Rheingold duurt 2,5 uur en is een zware opera. En dan op zo’n idiote locatie – waar haal je de tijd, het geld, de zangers vandaan? Maar hun energie was zo aanstekelijk dat ik omsloeg. ”

Al twintig jaar geleden droomden drie Utrechtse studenten van een Rheingold op de Rijn. „Utrecht als stad aan de Rijn, Wagner in het Wagner jaar, Das Rheingold – alles kwam nu samen”, zegt hoofdproducent Daniël Moolenbergh (24). Maar daarmee begon het denken pas. „Brandveiligheid. Steigerbouw. Past er een pauzefoyer in het schip? Mag je daar dan drank schenken?”

Vorige maand kwam een crowdfundactie van 19 duizend euro rond. Maar voor de begroting van 850 duizend euro is nu vooral de kaartverkoop cruciaal. De recette van Das Rheingold en de meer op jongeren toegesneden show The Wagner Experience met actuele muziek die door Wagner werd beïnvloed, moet een derde van de kosten dekken. „Veel bedrijven gaven korting bij de huur van lampen, steigers – dat soort zaken”, zegt Moolenburgh. Maar de grootste financiële troef vormt het studentenorkest dat zestien voorstellingen om niet speelt en slaapt in jeugdherbergen. En het productieteam van zeven twintigers, die allen een jaar vrij namen van de studie om onbezoldigd de voorbereidingen te doen.

De MVS Oriana vaart op dit moment met decor en al over de Rijn, maar het publiek gaat pas aan boord als het schip is afgemeerd. De voorstellingen worden voor de veiligheid dus drijvend, niet varend gegeven.

„Het leuke aan een Rheingold op de Rijn is dat het thematisch zo ‘klopt’”, zegt regisseur Wim Trompert. „Maar eenmaal binnen in het schip, zijn de Rijn en het water zowel dichtbij zijn als heel ver weg – je ziet er eigenlijk niets van.”

Om die reden heeft Trompert het water een centrale rol gegeven in zijn enscenering. „Het mooiste was geweest als we Rijnwater direct naar binnen hadden kunnen laten stromen, maar dat mocht niet.”

Nu is er sprake van een groot bassin met leidingwater, waar de handeling zich rondom afspeelt.

„Vul aan: ijskoud water!”, lacht tenor Marcel Reijans, die eerder dit jaar nog Froh zong bij De Nederlandse Opera en nu debuteert in de rol van vuurgod Loge. „En het is hier sowieso ijzig. Je denkt: een overdekt schip. Maar weer en wind spelen hier wel degelijk.”

Met Nanco de Vries (Wotan) en Wilke te Brummelstoete (Fricka) is Reijans een van de drie ervaren Wagnerzangers die Das Rheingold op de Rijn benutten om in de luwte een nieuwe rol uit te proberen. „En: in een context die dwingt tot scherp zijn. De studenten in het orkest compenseren gebrek aan ervaring met enthousiasme, maar er valt wel eens een nootje uit. Dan moet je als zanger extra alert zijn.”

De studenten die nu druk bezig zijn met financiën, techniek en marketing spelen straks ook gewoon mee in het orkest. Pr- en marketingmanager Yourai Mol (22) speelt viool, hoofdproducent Moolenburgh trompet. „We hebben ervoor gezorgd dat we niet onmisbaar zijn. We proeven van allemaal wereldjes, maar na de zomer gaan we allemaal gewoon verder met onze studie.”