Column

Floor Rusman Quantified Self

Gisternacht droomde ik dat mijn huis in gevaar werd gebracht door een mini-tsunami. Uit het raam zag ik de ene golf na de andere tegen de gevel rollen. Geschrokken tikte ik op Google ‘Amsterdam tsunami’, ‘Amsterdam watersnood’ en ‘Amsterdam golven’ in. De zoekacties leverden niets op en de sites van het KNMI en NRC repten evenmin van een ramp. Dan moet het wel goed zitten, dacht ik opgelucht. Ik ging weer op de bank zitten, al stond het water inmiddels tot de ramen.

Een bizarre droom, op het eerste gezicht. Maar toen ik er langer over nadacht leek hij niet eens zo onrealistisch. Ik kijk immers elke dag op Buienradar; als de radar zegt dat het droog blijft, laat ik mijn paraplu thuis – ook al is de lucht donkergrijs.

En wanneer ik volgens de weegschaal niet ben aangekomen, geloof ik dat – ook al krijg ik mijn broek niet meer dicht. Ik ben er blijkbaar aan gewend zintuiglijke waarneming uit te besteden aan apparatuur, die ik vervolgens serieuzer neem dan mijn instinct.

Ik ben niet de enige. Sinds een jaar of vijf is Quantified Self in opkomst, een beweging van mensen die het toezicht op hun lichaam overlaten aan apps en polsbandjes met sensoren. Hiermee kunnen ze alle details te weten komen over onder andere hun hartslag, zweet, calorieverbranding en slaapgewoonten.

En dat is niet het enige. Je kunt nu ook voor een relatief klein bedrag een DNA-test doen en die koppelen aan een app op je smartphone, die je dan wijst op een voor jou heilzaam dieet. Stel je voor: je hoeft niet meer na te denken over boodschappen – je telefoon vertelt wanneer je eieren of spinazie moet eten.

Er zijn nu zelfs apparaten in de maak die emoties kunnen lezen. Superhandig, verzekerde een overtuigd Quantified Self’er me. Je hoeft niet meer zelf na te gaan of je sip of blij bent! Ik vroeg of deze introspectie via apparatuur niet vermoeiend was. Integendeel, zei hij: met dank aan Quantified Self hoefde hij niet meer te gissen naar wat zich in zijn binnenste afspeelde. Dat scheelde veel tijd en zorgen.

Quantified Self verandert ons zelfbewustzijn, realiseerde ik me tijdens dit gesprek. Het betekent de ultieme scheiding tussen lichaam en geest: het lichaam wordt een apparaat dat je kunt verbeteren door de controle erover uit te besteden aan een ander apparaat.

Nog los van het feit dat ook machines ernaast kunnen zitten – zie Buienradar – vraag ik me af wat de gevolgen van deze nieuwe technologie zullen zijn. Wat betekent het uitbesteden van je waarneming aan een apparaat? Durven we dan nog te vertrouwen op onze zintuigen? Mijn eigen ervaringen voorspellen eerder het tegenovergestelde: afhankelijkheid van en obsessie met de technologie.

Floor Rusman is redacteur van nrc.next. Elke maandag schrijft ze op deze plek over de actualiteit.