Paus hekelt globalisering van de onverschilligheid

Op zijn eerste reis riep paus Franciscus op tot solidariteit met migranten die hopen in de EU een beter leven te kunnen opbouwen.

Op zijn eerste reis is paus Franciscus vanmorgen naar het Italiaanse eilandje Lampedusa gegaan om daar solidariteit te vragen met migranten voor wie dit de poort naar Europa is.

De meesten van ons blijven onverschillig voor de ontberingen die mensen op zoek naar een beter leven moeten doorstaan, zei de paus in zijn preek. Hij hekelde de „globalisering van de onverschilligheid” en zei dat in de „zeepbel van het goede leven [...] het gevoel van verantwoordelijkheid voor onze broeder verloren is gegaan”.

De keuze voor Lampedusa is symbolisch. Het eilandje van iets meer dan twintig vierkante kilometer, ruim de helft van Vlieland, ligt midden in de Middellandse Zee, dichter bij Afrika dan bij Sicilië. Het is voor veel migranten de eerste veilige haven op de gevaarlijke overtocht vanuit Tunesië, Libië of Egypte.

Lampedusa was vroeger vooral bekend wegens zijn stranden en zijn wijn. Nu staat ‘Lampedusa’ voor volgepakte gammele bootjes, uitgeputte migranten en uitpuilende opvangcentra. Regelmatig komen er mensen om doordat een gammele, overbeladen boot kapseist of doordat een rubberen boot leegloopt. Dit jaar alleen al zijn er veertig mensen op zee gestorven. Het Hoge commissariaat voor de vluchtelingen van de VN spreekt over honderden doden in de afgelopen paar jaar.

In zijn preek zei de paus dat de recente dood van een groep migranten „een doorn in zijn hart” was. Hij herdacht hen met een bloemenkrans. De paus was vanmorgen vroeg naar Lampedusa gevlogen en overgestapt in een boot van de Italiaanse kustwacht. Daarmee voer hij de haven van het stadje binnen, begeleid door bootjes van lokale vissers en opgewacht door een paar duizend mensen. Inwoners van het eilandje, maar ook migranten die hier eerder waren aangekomen.

In een open auto, niet de statige pausmobiel van Mercedes waarmee hij op het Sint-Pietersplein wordt rondgereden maar een oud model Fiat, reed hij daarna naar het sportveld om een mis op te dragen, door honderden mensen toegezwaaid met witte en gele petjes.

Het hele bezoek, dat pas ruim een week geleden was aangekondigd, was zonder opsmuk. Het Vaticaan had laten weten dat de paus geen behoefte had aan nationale hoogwaardigheidsbekleders, maar vooral lokale mensen wilde spreken.

Met deze reis onderstreept paus Franciscus uitspraken die hij de afgelopen weken heeft gedaan in zijn preken. Hij vindt dat de kerk de kant moet kiezen van armen, zieken, mensen aan de rand van de samenleving.

De paus droeg de mis op een simpel altaar op, gebouwd op een bootje in de Italiaanse driekleur. De gebruikte kelk was van hout, door een lokale houtbewerker gemaakt van hout van de gestrande boten. Aan het begin van zijn preek groette hij nadrukkelijk de moslims onder de migranten, die beginnen aan de ramadan.

Intussen blijft de stroom migranten die via Lampedusa de EU willen binnenkomen, doorgaan. Vlak voordat de paus landde kwam er een boot met 162 vluchtelingen aan, voornamelijk uit Mali en Eritrea. Vorige week had de Italiaanse kustwacht driehonderd migranten naar Lampedusa begeleid.

In de eerste helft van het jaar zijn er bijna achtduizend migranten per boot naar Italië gekomen. Bijna de helft, 3648 mensen kwam eerst terecht op Lampedusa. Dat is drie keer zo veel als in de eerste helft van vorig jaar. In 2011 leidden omwentelingen in Tunesië en Egypte en de oorlog in Libië tot de komst van 50.000 vluchtelingen op Lampedusa.