De Copernicus van de handel in cocaïne

Roberto Pannunzi heeft de wereldwijde handel in cocaïne ingrijpend veranderd. Vrijdag is hij in Colombia gearresteerd.

Makelaar in cocaïne, die term beschrijft Roberto Pannunzi het best, omdat hij als geen ander wist te bemiddelen tussen veelverschillende partijen in de drugshandel. Zelf was hij geen peetvader of cocakoning. Hij heeft zich nooit bij één maffiafamilie of kartel aangesloten, en voor zover bekend heeft hij nog nooit iemand vermoord. Pannunzi bemiddelde en organiseerde, en deed dat met groot succes.

„Hij is de machtigste drugshandelaar ter werd”, zei de Italiaanse openbare aanklager Nicola Gratteri, gespecialiseerd in de ‘ndrangheta, de maffiabendes uit de Zuid-Italiaanse regio Calabrië die de cocaïnehandel in Europa domineren.

Jarenlang heeft Gratteri jacht gemaakt op Pannunzi. Vrijdag kon Italiës meest gezochte man worden gearresteerd in een winkelcentrum in de Colombiaanse hoofdstad Bogota. Een paar uur later zat hij in het vliegtuig naar Italië, uitgewezen als ongewenste vreemdeling – formele uitlevering na een arrestatie zou meer tijd en papierwerk hebben gekost.

Voor Roberto Saviano, schrijver van de bestseller Gomorra, is Pannunzi de „de Copernicus van de coca”, omdat hij de cocaïnehandel radicaal heeft veranderd. Hij stapte als een van de eerste drugssmokkelaars over van heroïne naar cocaïne. Hij regelde in de jaren negentig dat Zuid-Amerikaanse cocaïnehandelaren een nieuwe afzetmarkt vonden in Europa. En hij wist, een unicum in de drugshandel, het vertrouwen te winnen van Zuid-Amerikaanse en Mexicaanse cocakoningen, Turkse heroïnesmokkelaars, de Siciliaanse Cosa Nostra en de bijzonder gesloten ’ndrangheta. Daardoor kon hij hele nieuwe distributienetwerken opzetten en van grote schaalvoordelen profiteren.

„Pannunzi is de enige die zowel aan de ’ndrangheta en aan Cosa Nostra kon verkopen”, zei Gratteri. Volgens sommige maffiabestrijders was hij betrokken bij tachtig procent van de wereldwijde cocaïnehandel.

Vroeger ging het anders: één maffiafamilie in Europa kocht cocaïne, stuurde een vertrouwensman met een deel van het geld naar Zuid-Amerika en liet die daar achter als een garantie dat alles verder goed verliep.

Pannunzi heeft dat systeem veranderd. Hij regelde de aan- en verkopen, organiseerde het transport, zorgde ervoor dat de miljoenenbetalingen goed verliepen, en gaf garanties – als de CEO van een grote handelsonderneming.

Roberto ‘Bebè’ Pannunzi werd in 1948 geboren in Rome, in een Calabrese familie. Al snel verhuisden zijn ouders naar Toronto, waar hij via landgenoten uit Zuid-Italië contacten kreeg in de heroïnesmokkel. Toen hij een paar jaar later weer terugging naar Italië, opende hij in Rome een kledingzaak onder de veelzeggende naam De Papaver. Hij probeerde ook heroïnelaboratoria op te zetten.

Al snel kreeg Pannunzi in de gaten dat er meer toekomst zat in cocaïne. Eerst ruilde hij heroïne uit Azië tegen cocaïne uit Zuid-Amerika, later hielp hij de Zuid-Amerikaanse drugshandelaren in Europa een nieuwe markt te ontwikkelen.