Crisis in failliete partij versnelt politieke comeback Sarkozy

Eerder dan gepland neemt de Franse oud-president Sarkozy het heft in handen bij zijn ruziënde partij. Hij wil terug in het Elysée.

Hij was van plan zijn terugkeer op het politieke toneel in de herfst van 2014 aan te kondigen, zeggen vertrouwelingen. Maar krap een jaar na zijn verlies bij de presidentsverkiezingen is de comeback van Nicolas Sarkozy onbedoeld in een stroomversnelling gekomen.

Frankrijk maakt zich op voor een vroege strijd om de rechtse kiezer. Sarkozy dringt zich op als uitdager van de populaire leider van extreem-rechts, Marine Le Pen, die in 2017 president wil worden.

Voor het eerst sinds jaren schuift de oud-president vanavond aan op het partijbureau van zijn centrum-rechtse partij UMP – voor een crisisvergadering. Nadat het hoogste Franse rechtsprekende orgaan, de Constitutionele Raad, afgelopen week de boekhouding van zijn verkiezingscampagne definitief afkeurde, neemt Sarkozy „verantwoordelijkheid”, zei hij op Facebook.

De toch al armlastige UMP loopt door de uitspraak van de raad bijna elf miljoen euro aan overheidssteun mis en staat daarmee op de rand van een faillissement.

Op internet riep Sarkozy zijn aanhangers op om gul te geven, teneinde „het zo hard nodige alternatief voor het socialisme” niet in gevaar te brengen. UMP-voorzitter Jean-François Copé zegt dat dit weekend bijna een miljoen euro aan donaties is binnengekomen.

Juist afgelopen zaterdag kwam de meest rechtse vleugel van de UMP, ‘La droite forte’, met onder andere Copé, bijeen voor een politiek zomerfestival op het platteland ten zuiden van Parijs. ‘Nicolas reviens!’ (‘Nicolas, kom terug’) stond op T-shirts en kussenslopen die daar aan de man werden gebracht. Sarkozy was zelf niet aanwezig, maar alle toespraken stonden in het teken van zijn terugkeer.

De laatste maanden voerden Copé en zijn gematigder rivaal, oud-premier François Fillon, een bittere strijd om de leiding van de grootste Franse oppositiepartij. Bij rechtse kiezers is Sarkozy volgens opinieonderzoeken onverminderd populair. Hij is met zijn harde discours over veiligheid en immigratie de enige die stemmen kan wegtrekken bij het Front National van Le Pen, zo klinkt het vaak.

Sarkozy had zich volgens zijn geestverwanten halverwege het presidentschap van de historisch ongeliefde president François Hollande als ‘redder in nood’ voor de verdeelde partij en voor het land willen presenteren. Nu neemt Sarkozy al eerder het heft in handen, omdat nog meer geklungel in de partij zijn presidentiële ambities zou kunnen schaden.

Deels heeft hij de financiële problemen bij de UMP zelf veroorzaakt. De kandidaten die vorig jaar de tweede ronde van de presidentsverkiezingen haalden, mochten maximaal 22,5 miljoen euro uitgeven. Sarkozy zat daar volgens zijn eigen boekhouding onder, maar de commissie die toezicht houdt op campagnegelden zag optredens die hij geheel of gedeeltelijk op kosten van het Elysée als president hield ook als partijpolitieke bijeenkomsten. Door de overschrijding komt de gehele subsidie te vervallen.

Maar Sarkozy presenteert de uitspraak van de Constitutionele Raad over zijn campagne als politiek van aard. Alle partijen krijgen subsidie „behalve de UMP”. Hij noemt het besluit van de raad „niet eerder vertoond”. Sarkozy stapte donderdag zelf uit de raad, waar ex-presidenten automatisch lid van zijn, om naar eigen zeggen zijn „vrijheid van spreken” terug te winnen.

François Logerot, van de commissie die toezicht houdt op campagnes, zei dat hij de UMP al vóór de kandidaatstelling van Sarkozy had gewaarschuwd dat politieke bijeenkomsten van de president tot de campagne gerekend zouden worden. Zittende presidenten kondigen hun kandidatuur meestal zo laat mogelijk aan, om langer op kosten van het Elysée op toernee door het land te kunnen.