'Wie zwijgt over coup, zal jihad oogsten'

De Moslimbroeders zien zich als kampioenen van de democratie. Ze eisen de terugkeer van Morsi. Zo niet, dan zouden er wel eens bommenleggers kunnen opduiken.

Dit is de ‘islamitische revolutie’ van dichtbij. Voor de poorten van de Republikeinse Garde in Kairo staan duizenden mensen te dringen voor een legerkordon: dichtbij genoeg om elkaar in de ogen te kunnen kijken.

De betogers zijn aanhangers van de afgezette president Morsi, van wie wordt aangenomen dat hij hier vast zit. Net zijn hier ten minste drie doden gevallen nadat de militaire politie het vuur had geopend op betogers die probeerden binnen te dringen.

Mohamed El-Beltagy, een prominente leider van de Moslimbroederschap, spreekt de menigte toe vanaf de schouders van zijn aanhangers. „Wij blijven hier tot president Morsi in zijn functie is hersteld. Wij zijn bereid martelaars te worden voor de legitimiteit”, roept Beltagy.

Honderdduizenden aanhangers van Morsi trokken vrijdagavond op hun beurt de straat op nadat het leger woensdag de president had afgezet, en de voorzitter van het constitutionele hof, Adly Mansour, had aangesteld als interim-president.

De coup volgde na betogingen op zondag van miljoenen Egyptenaren die het vertrek van Morsi eisten. Als eerste daad ontbond Mansour gisteren de Shura, de Egyptische senaat, waar de fundamentalisten een grote meerderheid hebben. Daarmee is de Moslimbroederschap zijn laatste wettelijke instrument kwijt.

„Is dit democratie”, roept een man voor de poort. „Een heel jaar hebben ze gedemonstreerd tegen Morsi, en als wij buiten komen, schieten ze onmiddellijk met scherp.”

Eerder, in de nabijgelegen moskee van Raba’a al-Adawiya, het ‘Tahrirplein’ van de fundamentalisten, waarschuwde El-Beltagy de wereld. „Als jullie stil blijven over deze coup dan hebben de jihadisten gewonnen, en dan staat de hele regio een golf van geweld te wachten.”

Volgens El-Beltagy heeft de Moslimbroederschap momenteel drie opties: „Morsi terug, de gevangenis of het kerkhof. Men probeert ons te dwingen gewelddadig te worden. Maar als het tot geweld komt, is [legerleider Abdul Fatah] Al-Sisi verantwoordelijk.”

De betogers en politici vertellen hier allemaal hetzelfde: dat zij degenen zijn die de democratie verdedigen. Velen hebben een bordje om de nek hangen met in het Arabisch en het Engels: ‘Waar is mijn stem?’ Een van hen is de 15-jarige Omar. „Ik mag niet eens stemmen maar ik ben toch hier naartoe gekomen om de democratie te verdedigen.” Vaak richten ze zich tot het Westen. „Jullie hebben ons de democratie aangeleerd. Laat ons nu niet in de steek. Steun ons, al was het alleen maar met woorden”, zegt de 40-jarige Ayman Eldine.

De meerderheid van de mensen hier zijn fundamentalisten, maar er zijn ook mensen die gewoon zijn gekomen omdat zij het ondemocratisch vinden wat er is gebeurd.

„Ik ben geen Moslimbroeder of salafist maar ik ben gekomen om de democratie te verdedigen”, zegt Samir Abbas, een 39-jarige reisagent. „Morsi was niet eens mijn derde keuze: hij is gewoon niet slim genoeg om het land te leiden. Maar de Moslimbroeders hebben lang geleden het geweld afgezworen en de democratie omarmd. Ik ben bang dat dit juist veel mensen terug naar de gewelddadige strijd duwt. Want zij voelen zich nu verraden door de democratie.”

Niet iedereen is zo lief. Er circuleert een video op YouTube waarin salafisten tijdens de betoging van vrijdag beloven dat „heel deze menigte straks zelfmoordbommenleggers worden die jullie allemaal zullen vernietigen”. Een vrouw in niqaab belooft in de video dat de christenen in Egypte levend verbrand zullen worden. (Het laatste jaar heeft de Moslimbroederschap op haar Arabische website voortdurend de schuld voor de problemen bij de christenen gelegd.)

En bij de moskee dreigt een woest ogende stamleider uit de Sinaïwoestijn: „Bij ons luisteren de mensen naar hun leiders. Wij zijn met velen, en we hebben wapens zat. Onze kinderen leren al schieten wanneer ze acht zijn.”

Mohammed Abbas ziet het allemaal met lede ogen aan. We zitten op het gras nabij de Raba’a-moskee, waar op dat moment de leider van de Moslimbroederschap, Mohammed Badie, de massa toespreekt. (verschillende media meldden eerder zijn arrestatie, hijzelf ontkent dat) Legerhelikopters vliegen laag over.

Abbas stamt uit een familie van Moslimbroeders maar hij behoort tot de generatie jonge Broeders die in 2011 ook revolutie voerden tegen het eigen leiderschap. Ze stonden al op het Tahrirplein toen de leiders dat nog verboden. En toen ze na de revolutie niet in de partij van de Moslimbroederschap wilden stappen, werden ze uit de organisatie gezet en richtten ze hun eigen partij op, Tayyar Masri (Egyptische stroming).

„Morsi had zoveel opties om dit te vermijden. Maar hij heeft iedereen uitgesloten, zelfs de mensen van het Tahrirplein die hem steunden tijdens zijn verkiezingscampagne. Hij heeft gekozen voor één partij en één trend: de islamitische.”

De anti-Morsi-betoging van 30 juni en de coup heeft verdeeldheid gezaaid binnen Tayyar Masri. „De partij heeft 30 juni en de coup gesteund, waarop veel mensen zijn vertrokken.” Zelf is hij én tegen Morsi én tegen de coup. „Een coup is achterlijk, iets uit de jaren ‘70. Maar al dat gepraat over martelaarschap is al even achterlijk en komt neer op het aanzetten tot een burgeroorlog. De leiders willen de jonge generatie dezelfde gettomentaliteit aanpraten die ze zo goed kennen uit hun eigen jeugd.”