Orkaan op Venus woedt steeds sterker, het raadsel wordt steeds groter

Venus wordt steeds mysterieuzer. In zijn hogere atmosfeer woedt constant een superorkaan, maar hoe die in stand wordt gehouden is een raadsel. En nu hebben astronomen ontdekt dat die orkaan in de afgelopen zes jaar steeds sterker is geworden en daarbij ook periodiek fluctueert. Dat blijkt uit metingen aan de snelheid van wolken op opnamen van de Venus Express, binnenkort te publiceren in Icarus. Ook deze veranderingen zijn een raadsel.

Venus is een een bizarre buurplaneet. Hij heeft een zeer dichte atmosfeer die een gloeiend heet oppervlak aan het zicht onttrekt. Terwijl de planeet in 225 dagen om de zon draait, wentelt hij in 243 dagen éénmaal rond zijn as. De dag op Venus duurt dus langer dan het jaar. En terwijl het aan het oppervlak vrijwel windstil is, stormen de hogere lagen van zijn atmosfeer in slechts vier dagen – in dezelfde richting als de aswenteling – rond de planeet.

Deze superrotatie van de Venusatmosfeer is nu voor het eerst langdurig gevolgd door de Venus Express, de Europese verkenner die sinds april 2006 in een baan rond de gesluierde planeet draait. Bijna een half miljoen opnamen van wolkendetails op 70 kilometer hoogte werden bestudeerd om de snelheid van de wind op die hoogte te kunnen bepalen. Een monnikenwerk onder leiding van Igor Khatuntsev dat echter voor een groot deel kon worden geautomatiseerd.

Bedroeg de windsnelheid op grote hoogten na aankomst van de Venus Express gemiddeld 300 kilometer per uur, midden 2012 was hij toegenomen tot 400 kilometer per uur – meer dan drie maal de snelheid van een aardse orkaan. Zo’n grote verandering was nog nooit waargenomen en de astronomen hebben er ook geen verklaring voor.

Hetzelfde geldt voor de 255-daagse variatie van 75 kilometer per seconde die nu ook in de windsnelheid is ontdekt. Deze variatie kan niet in verband worden gebracht met de duur van de dag op Venus (243 aardse dagen) of die van het jaar (225 dagen).

De astronomen geven toe dat de nieuwe meetresultaten het raadsel van de superrotatie van de Venusatmosfeer alleen maar vergroten. En dat terwijl deze superrotatie zelf al een van de grootste raadsels in het zonnestelsel wordt genoemd.

George Beekman