Mazelenepidemie is langlopende zaak

De mazelenepidemie is nog lang niet uitgewoed. Roel Coutinho van het RIVM verwacht de piek pas in het najaar. „De ziekte verspreidt zich heel gemakkelijk, vooral op scholen.”

Roel Coutinho. Foto Rien Zilvold

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) verwacht dat pas dit najaar het hoogtepunt wordt bereikt van de mazelenepidemie die eind mei in de Biblebelt is uitgebroken. Bij het RIVM zijn inmiddels 230 ziektegevallen gemeld, 69 meer dan een week geleden. Het aantal ziekenhuisopnames is vastgesteld op zeven. In werkelijkheid zijn veel meer mensen, vooral kinderen tussen vier en twaalf jaar, geveld door de besmettelijke ziekte, stelt hoogleraar Roel Coutinho, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM.

Kunt u een schatting maken?

„Bij de laatste mazelenepidemie, in 1999-2000, is geschat dat het werkelijke aantal gevallen van mazelen tien keer hoger lag dan het aantal gemelde ziektegevallen. Dat waren er 3300. Dus in werkelijkheid hebben toen rond de 33.000 mensen mazelen gehad. Maar het is lastig om nu al iets te zeggen over deze epidemie. We staan aan het begin. Dan gaan ouders met kinderen met mazelen nog naar de huisarts en geven huisartsen dat aan ons door. Als de aantallen toenemen, neemt die bereidheid af.’’

Waarom verwacht u de piek pas dit najaar?

„De vorige epidemie brak ook rond deze tijd van het jaar uit en bereikte toen in november haar hoogtepunt. Zo’n epidemie is een langlopende aangelegenheid. Mazelen hebben een incubatietijd van een tot twee weken. De uitbraak gaat door zolang er kinderen kunnen worden besmet. Als 95 procent van de bevolking is gevaccineerd, houdt de verspreiding vanzelf op, maar bij groepen waar dat niet zo is, verspreiden de mazelen zich totdat vrijwel iedereen de ziekte heeft gehad. De epidemie verloopt tot nu toe zoals we hebben voorspeld. De ziekte verspreidt zich heel gemakkelijk, vooral op scholen. De epidemie zal iets afzwakken op het moment dat de schoolvakanties beginnen.”

Hoe groot is de kans dat de mazelen buiten de Biblebelt de kop opsteken?

„De ziekte doet zich vooral voor in bevindelijk gereformeerde kring, waar veel kinderen uit geloofsovertuiging niet zijn gevaccineerd. Maar niet alle bevindelijk gereformeerden wonen in de Biblebelt. Een kwart woont daarbuiten. En ook buiten deze groep zullen zich ziektegevallen voordoen. De inenting tegen mazelen op een leeftijd van veertien maanden slaat bij 95 procent van de kinderen aan. Er is dus een kleine groep kinderen die na vaccinatie geen antistoffen vormt. Daarom bieden we de vaccinatie nog een keer aan als de kinderen negen jaar zijn.”

Wat vindt u ervan dat mensen zich niet laten vaccineren?

„Medisch gezien is het treurig. We hebben een fantastisch vaccin dat over de hele wereld al veel levens heeft gespaard. Maar de groep die zich niet wil laten vaccineren, is voor dit soort argumenten niet gevoelig. Wij kunnen er niet veel aan doen. Verplichten kan niet. Hoe dan? De mensen een bekeuring geven? Het is aan de ouders om te beslissen wat ze doen.”

Hoe gevaarlijk zijn mazelen?

„Je kunt er goed ziek van zijn, maar meestal genezen kinderen vanzelf. In vijf tot tien procent van de gevallen treden complicaties op, hersenvlies-, oor- en/of longontsteking. Bij hoge uitzondering kan een kind overlijden; een op duizend.”

Zal de vorige week aangekondigde oproep in gebieden met een lage vaccinatiegraad om jonge kinderen extra of vervroegd te laten vaccineren, veel respons opleveren?

„Dat laat zich moeilijk voorspellen. Ik denk dat de bereidheid bij ouders uit de bevindelijk gereformeerde groep beperkt zal zijn. Maar ouders die hun kinderen wel laten vaccineren, zullen van die mogelijkheid om het eerder te doen, waarschijnlijk wel gebruikmaken. Half juli vallen de oproepen op de mat. Dan zullen we het zien.’’

Vormen de mensen die zich niet laten vaccineren in die tussentijd dan geen gevaar voor de kinderen tussen een half jaar en veertien maanden die (nog) niet zijn beschermd?

„Nou ja, kijk, wij kunnen niet sneller werken. Het is een heel administratief gedoe. De epidemie is nu nog beperkt, dus met de risico’s valt het mee. Met de GGD’s is afgesproken dat zij zelf het initiatief nemen tot versnelde vaccinatie van deze jonge kinderen als zich op een bepaalde school een uitbraak voordoet.”

„De meeste baby’s zijn het eerste half jaar beschermd tegen mazelen omdat hun moeder is gevaccineerd of mazelen heeft doorgemaakt.”