Bengaalse genen stoppen cholera

Mensen in Bangladesh dragen de sporen van eeuwenlange cholera-epidemieën in hun genen. Zeker 300 genen zijn bij de Bengalen aangepast, waardoor ze beter tegen cholera bestand zijn dan bevolkingen die niet regelmatig met cholera te maken hebben. Het is selectiedruk van de ziekteverwekker: mensen hebben een grotere kans een cholera-epidemie te overleven als ze genvarianten hebben waardoor ze niet ernstig ziek worden (Science Tanslational Medicine, 3 juli).

Het zijn vooral genen voor het aangeboren afweersysteem en voor eiwitten die kaliumionen (of andere zouten) door membranen transporteren die bij de Bengalen licht zijn aangepast. De onderzoekers vonden de aan cholera aangepaste genvarianten door ruim een miljoen mogelijke genvarianten van 126 Bengalen te vergelijken met die van 16 andere bevolkingsgroepen.

De cholerabacterie veroorzaakt waarschijnlijk al duizenden jaren ziekte in de Gangesdelta. Pas in het begin van de 19de eeuw begon de cholera zijn tochten over de wereld, vooral langs kustplaatsen. Tot nu toe zijn er zeven pandemieën geteld.

De cholerabacterie gedijt in brak water. De besmetting blijft in stand doordat rioolwater – met cholerabacteriën (Vibrio cholerae) uit mensenpoep – terechtkomt in water dat ook weer voor irrigatie en drinkwater wordt gebruikt. Een cholera-uitbraak is moeilijk te beheersen doordat driekwart van de mensen die besmet zijn niet ziek worden, maar de bacterie wel één of twee weken in hun feces uitscheiden.

De ziekte heeft een korte incubatietijd. De bacterie produceert een gifstof (enterotoxine) die in de darm een zeer waterige, onstelpbare diarree veroorzaakt. De patiënt dreigt te sterven door uitdroging. Jaarlijks overlijden ruim 100.000 van de 3 tot 5 miljoen cholerapatiënten, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie.

Op 15-jarige leeftijd is al de helft van de Gangesdeltabewoners met cholera besmet geweest. Ieder jaar loopt 1 op de 250 sloppenwijkbewoners in de hoofdstad Dhaka cholera op. Op basis van de ruim 300 gevonden genvarianten vonden de onderzoekers welke moleculaire signaalnetwerken de afweer tegen cholera verzorgen.