Alert zijn op legionella voorkomt besmetting

Waar is het risico op besmetting met legionella het grootst? En wat kun je er zelf tegen doen?

Zijn er lang geen mensen geweest in dit vakantiehuis, in dit appartement, of op deze kamer? Als dat zo is, pak dan een emmer, stop de douchekop erin en laat het warme en ook het koude water een paar minuten flink doorstromen. Legionellabesmetting ontstaat door het inademen van besmette waternevel, zoals die uit de douche komt. En legionella groeit in stilstaand water. Vandaar die ondergedompelde douchekop, waardoor die nevel niet ontstaat. En vandaar het doorspoelen.

Controleer ook of het warme water dat uit de kraan komt echt heet is. Legionella gaat dood in water boven de 55°C. De bacterie groeit het best in stilstaand water van 25 tot 45°C. Beneden de 20°C blijft de bacterie leven, maar vermenigvuldigt zich nauwelijks. Een ‘slordige’ waterleiding, met aftakkingen die niet meer in gebruik zijn, is ideaal voor de bacterie. Daar staat het water stil, is het lekker lauw en er groeit biofilm, een slijmerig bacterielaagje. Trouwens, wie lang van huis is geweest, doet er goed aan om ook na thuiskomst de waterleiding even door te spoelen. En kijk of de boiler hoog genoeg (boven 55°C) staat.

Daarmee is het gevaar niet geweken. Er zijn meer waternevels, vaak heel onverwacht. De legionellabesmetting uit airco’s met waterkoeltorens is berucht. Die koeltorens staan meestal op het dak, maar vaak veel lager. In de natte koeltorens wordt water verneveld om aan de lucht te koelen en wat te verdampen. Er zijn flinke legionella-uitbraken geweest onder passanten van koeltorens, midden in de stad. De bron is dan moeilijk te vinden – kom er maar eens achter dat alle patiënten langs hetzelfde gebouw zijn gelopen.

Tuinslangen die lang in de zon liggen of provisorische waterleidingen, naar zwembad- of campingdouches bijvoorbeeld, die overdag door de zon worden opgewarmd, zijn ook berucht. In een hotel met zwembad, bubbelbad en airco is dus niet alleen de douche in het eigen appartement een mogelijke besmettingsbron. De beroemdste Nederlandse uitbraak doodde 32 mensen die in 1999 op de Westfriese Flora in Bovenkarspel door een tentoonstellingstent liepen met een bubbelbadenstand. Ongeveer 250 mensen werden ziek.

Legionella – zowel de ziekte als de bacterie – kreeg zijn naam door een aanvankelijk raadselachtige ziekte onder veteranen (van het Amerikaanse legioen) die in 1976 in in Philadelphia een reünie hadden. Van de 130 zieken overleden er 30. Een half jaar later vonden microbiologen de oorzaak: een bacterie. Die was voorheen onbekend en kreeg de naam legionella.

Een legionellabesmetting veroorzaakt lang niet altijd ziekte. Het begint met griepverschijnselen: spierpijn en koorts, hangerigheid en gebrek aan eetlust. Ook buikpijn en diarree, waarmee de ziekte zich onderscheidt van echte griep, maar wel op een voedselvergiftiging lijkt – ook niet ongebruikelijk in een warm land. Daarna is er de kans op een levensbedreigende longontsteking. Die ontstaat meestal alleen bij ouderen en bij mensen met een longziekte of een verzwakt afweersysteem.