Zeven adviezen aan de Belgische koning

Neem een voorbeeld aan de Nederlandse RVD en denk aan een ceremoniële rol, adviseert Peter Frans Anthonissen

Monseigneur, in afwachting van het moment dat wij u zullen aanspreken met Sire. Op zondag 21 juli zult u voor de verenigde Kamers de eed afleggen als zevende koning der Belgen. In het jaar van de aangekondigde aftredens – de paus, koningin Beatrix – doet ook koning Albert II, uw vader, nu vrijwillig afstand van zijn functie. Zijn gezondheid speelt hem al langer parten, maar er waren recent ook diverse voorvallen in uw familie: koningin Fabiola en haar stichting om belasting te ontwijken, uw broer Laurens en zijn buitenlandse, commerciële activiteiten, de reacties van het paleis op de juridische en andere manoeuvres van uw buitenechtelijke zus Delphine.

Uw vader mag dan wel het ogenblik van zijn troonsafstand uitstekend hebben gekozen, voor u is dat daarom niet noodzakelijk zo. Daarom, vrijblijvend, enkele adviezen op communicatief gebied:

1Aan elk doordacht communicatiebeleid gaat een sterkte-zwakte-analyse vooraf. Een sterkte zou moeten zijn dat u de best opgeleide koning wordt die men zich kan inbeelden. U wordt al ruim een kwarteeuw klaargestoomd. Een andere sterkte is ongetwijfeld de charmante toekomstige koningin Mathilde. Spijtig genoeg zijn er ook veel zwaktes. De lijst van ongelukkige uitspraken die u in het verleden heeft gedaan is illustratief. Qua kansen kunnen wij kort zijn: u heeft er één, namelijk slagen in uw opdracht. Bedreigingen zijn er dan weer te veel. Een blik op de talloze reacties die de voorbije dagen verschenen via Twitter en Facebook zullen u ook niet ontgaan zijn. Vele daarvan waren grappig (althans vanuit niet-koninklijk oogpunt bekeken), maar er zaten ook heel wat giftige bij. Niet iedereen in België zit te wachten op koning Filip I.

2Vul uw koningschap modern en toekomstgericht in. Een koning anno 2013 heeft een aparte job. Velen stellen sowieso vragen bij het bestaan van een monarchie in deze gemondialiseerde eeuw. Als u gisterenavond de buitenlandse media er op na had gelezen, dan had u gezien dat die meer dan u lief zal zijn naar ‘het verdeelde België’ verwijzen. Vanuit staatkundig oogpunt zal u in uw eerste jaren op de troon voornamelijk wetten moeten ondertekenen ter uitvoering van de zesde staatshervorming. Er zal zeker nog een zevende volgen. Zorg er dus voor dat u vanuit die visie uw koningschap vooruitziend vervult, zonder misplaatste nostalgie. La Belgique à papa is voltooid verleden tijd.

3De eerste basisregel voor een hedendaags communicatiebeleid: communicatie is geen doel op zich, maar een gereedschap om uw doelstellingen te realiseren. Die doelstellingen zijn niet uw persoonlijke, maar die van uw land, van de diverse deelstaten, van uw volk en van de diverse bevolkingen van die deelstaten. Toon u een begrijpende koning. Hou echt rekening met de grote verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië.

4Laat u goed omringen. Kies bekwame raadgevers. U bent 53. Zorg dat uw kabinetschef ook jong is. Beperk u niet tot de klassieke kringen van diplomatie, politiek en leger. Waarom niet een kabinetschef zoeken in ondernemerskringen? In ieder geval zal de chef van uw staf een brede, realistische kijk moeten hebben op het land, de regio’s, Europa en de wereld. Dat geldt trouwens ook voor uw andere adviseurs.

5Over de communicatie van het paleis is al veel inkt gevloeid. Beter is het te spreken over non-communicatie. Inhoudelijk zijn de berichten die vertrekken vanuit het hof vaak archaïsch, zowel qua inhoud als toon. Too little too late is hier te dikwijls de rode draad. Dat het ook anders kan, bewijzen voorbeelden vanuit het buitenland. Kijk naar Nederland waar de Rijksvoorlichtingsdienst een geoliede machine is, die het koningshuis op een efficiënte wijze begeleidt.

6 Uw eerste jaar op de troon wordt het belangrijkste. U zal zich geen enkele uitschuiver kunnen veroorloven. De ‘moeder aller verkiezingen’ – Europese, Belgische en deelstaatverkiezingen vallen allemaal samen – zal op 25 mei 2014 allicht een merkwaardige uitslag opleveren. Welk resultaat zal de Nieuw-Vlaamse Alliantie (NVA) behalen? Hoe zal NVA-voorzitter Bart De Wever zich opstellen? Aangezien de Grondwet en andere wetten nu nog niet gewijzigd zullen worden, zal u als onbevooroordeeld koninklijk scheidsrechter eerst een informateur en vervolgens een formateur moeten aanduiden. U mag geen enkele misstap maken.

7 Vernieuw zelf de functie van het koningshuis. De rol van de monarch is uiteraard in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de politiek en de politici. De Grondwet en andere wetten bepalen wat u mag – en dus wat u niet mag. U weet dat er allang ideeën leven over de noodzakelijke modernisering van de koninklijke functie. Politici van alle partijen hebben diverse concrete voorstellen gedaan. De meeste daarvan gaan in de richting van het Zweedse model, waarbij de job van koning eerder ceremonieel zou worden. Verzet u daar niet tegen. Integendeel: geef zelf aan dat u een wijziging van de grondwet in die zin ten volle zal steunen. Een zo’n belangrijk signaal dat van u zelf uitgaat, zal u meteen een plaats in de geschiedenisboeken geven.

Peter Frans Anthonissen is expert in reputatiemanagement, CEO Anthonissen&Associates, Antwerpen. Hij is ook gastdocent aan diverse universiteiten.