Waarvan piloten schrikken is niet altijd duidelijk

Het aantal meldingen van incidenten met drones neemt toe In hoeverre vormen drones een gevaar voor de luchtvaart?

Verslaggever

Het aantal meldingen van incidenten met drones bij de Inspectie Leefomgeving en Transport neemt toe. Piloten van vliegtuigen en helikopters zien ze steeds vaker vliegen op plaatsen waar ze meestal niet horen. Bij de Inspectie kwamen in 2011 drie, vorig jaar acht en tot juli dit jaar vier meldingen binnen. Gert Kruiswijk is bij de Inspectie verantwoordelijk voor het verlenen van ontheffingen om te mogen vliegen met onbemande toestellen. Hij legt uit in hoeverre de drones een risico vormen voor de Nederlandse luchtvaart.

Wat moeten we ons precies voorstellen bij de meldingen die de Inspectie tegenwoordig ontvangt over incidenten met onbemande toestellen?

Gert Kruiswijk: „De informatie die wij krijgen is vrij summier. De piloten moeten een formulier invullen om melding bij ons te doen. Je kunt er dus vanuit gaan dat ze dan zijn geschrokken. Maar waarvan precies is niet altijd duidelijk.

„We hebben tegenwoordig een aparte categorie voor meldingen over onbemande toestellen. Daar kunnen piloten melding maken van modelvliegtuigen, die door anderen ook wel onbemande toestellen of drones worden genoemd. Maar het kan ook gaan om een ‘hobbyraket’ die recreanten lanceren. We denken wel dat de toename van het aantal meldingen komt door het toenemende gebruik van modelvliegtuigen.

„Bij een melding weten we waar het incident plaatsvond en onder welke categorie die valt. Dat varieert van ‘activiteit van modelvliegtuigen’ tot ‘airprox met modelvliegtuig’. Alleen een ‘airprox’ betekent dat de twee luchtvaartuigen betrekkelijk dicht bij elkaar zaten. We maken niet bekend hoeveel van de meldingen een airprox waren.

„Twee van de meldingen in 2012 kwamen overigens van bestuurders op de grond van onbemande toestellen. Die worden ook piloten genoemd. Zij zagen een helikopter of vliegtuig het luchtruim invliegen dat voor hen was afgezet.

„Alleen bij het vermoeden van een gevaarlijke situatie kan de Onderzoeksraad voor veiligheid een onderzoek instellen. Dat is tot nu toe één keer gebeurd.”

Dat is het onderzoek naar wat de Onderzoeksraad zelf een „bijna-botsing” noemt tussen een „drone” en een trainingstoestel van Martinair. Welke aanvullende informatie heeft de Inspectie daarover?

„De meldingen bij ons zijn anoniem dus u zult van de Inspectie niet horen dat het om een Martinair-toestel gaat. Wij hebben geen aanvullende informatie. Op persoonlijke titel wil ik wel zeggen dat als iemand beroepsmatig serieus bezig is met onbemande vluchten diegene waarschijnlijk niet op 400 meter hoogte bij Harderwijk gaat vliegen. De modelvliegtuigen zijn tegenwoordig bij warenhuizen te koop en kunnen vanuit de achtertuin worden gelanceerd, dus het kan een recreant zijn geweest. Maar we moeten de resultaten van het onderzoek afwachten.”

Het klinkt zorgwekkend dat recreanten voor dit soort situaties kunnen zorgen. Hoe schat de Inspectie de risico’s in?

„De aantallen meldingen zijn nog laag. Het risico is volgens ons beperkt.”

Wat gebeurt er als een drone een vliegtuig raakt?

„Dat hangt van heel veel factoren af. Waar wordt een vliegtuig geraakt, hoe botsbestendig is het toestel? De eisen aan ruiten van verkeersvliegtuigen zijn bijvoorbeeld veel strenger dan bij kleine toestellen. Maar niemand wil een object tegen de ruit of in de motor. Of dat nou een gans is of een modelvliegtuig. Daarom heeft de Inspectie aan het ministerie gevraagd de wetgeving aan te scherpen. De staatssecretaris heeft aangekondigd dat dat ook gaat gebeuren en deels is dat per 1 juli al gebeurd.”

Juist recreanten hebben straks geen ontheffing nodig en bedrijven die met onbemande toestellen vliegen wel.

„Ook de regels voor recreanten worden aangescherpt. Zij worden geacht de toestellen alleen recreatief te gebruiken en mogen niet boven mensen vliegen of in gebieden die vallen onder de luchtverkeersleiding van een vliegveld. Maar de grootste groei in het gebruik wordt bij bedrijven verwacht. Daarom hebben zij sinds begin deze week altijd een ontheffing nodig.”

Houden mensen zich aan de regels?

„We weten dat ze worden overtreden, maar zowel de politie als onze eigen inspecteurs treden daartegen op.”

Verwacht de Inspectie een toename van het aantal meldingen van incidenten met onbemande toestellen?

„Het is logisch dat als er meer mee wordt gevlogen dat dan ook het aantal meldingen toeneemt. Maar dat betekent niet dat ook de risico’s dan groter worden. Een melding wil niet zeggen dat er ook een risicovolle situatie is geweest.”