Psychologe trekt artikel terug

De Belgische psycholoog Elke Geraerts, die werkt aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR), trekt een wetenschappelijk artikel terug wegens twijfels over de juistheid van de resultaten. Dit heeft de EUR bekendgemaakt. Het gaat om een artikel over opdringerige gedachten bij slachtoffers van seksueel misbruik, in 2008 gepubliceerd in Memory. De Erasmus Universiteit besloot het artikel te laten onderzoeken nadat de Leidse hoogleraar statistiek Richard Gill zich eind vorig jaar in een langlopende discussie over het artikel had gemengd. Gill had too good to be true-patronen in Geraerts’ data aangetroffen.

Het onderzoek, door drie externe deskundigen onder wie hoogleraar psychologische methoden Han van der Maas, wees uit dat tabellen bij dit artikel „eigenaardige patronen” bevatten. Daarom adviseerden de deskundigen om het artikel te rectificeren of terug te trekken. Zo zijn er gegevens van tientallen proefpersonen vóór de analyses weggelaten, zonder dat dit in het artikel was vermeld.

De deskundigen vonden geen duidelijke aanwijzingen voor „moedwillige manipulaties”, schrijven ze. Van der Maas laat desgevraagd weten dat de mogelijkheid van manipulatie ook „niet helemaal” valt uit te sluiten. Volgens de externe deskundigen zijn de eigenaardige patronen mogelijk te wijten aan onzorgvuldigheden van onderzoeksassistenten. Eerder had Geraerts haar co-auteurs echter verteld dat veel proefpersonen niet waren meegenomen in de analyses omdat ze niet aan bepaalde selectiecriteria voldeden en dat ze nieuwe proefpersonen had toegevoegd aan het gegevensbestand.

In dit nieuwe onderzoek is de volledige, oorspronkelijke dataset nog steeds niet onderzocht. De deskundigen schrijven dat ze daar niet over beschikken. Ze stellen voor het onderzoek van Geraerts te laten repliceren door andere wetenschappers. Voorzitter Marise Born van het Instituut voor Psychologie van de Erasmus Universiteit laat weten dat zij de zaak nu als gesloten beschouwt.

De co-auteurs van het artikel, onder wie hoogleraren Harald Merckelbach (Maastricht) en Richard McNally (Harvard), deelden de Memory-redactie vorig jaar al mee afstand te nemen van het artikel. Merckelbach had vanaf 2010 bij herhaling bij Geraerts aangedrongen op een gezamenlijke correctie of een addendum. Geraerts, tot 2009 verbonden aan de Universiteit Maastricht (UM), weigerde. Zij voelde zich gesterkt door een integriteitscommissie van de UM die een klacht van Merckelbach over mogelijke schending van de wetenschappelijke integriteit in 2009 ongegrond verklaarde. Maar Merckelbach vond dat het commissierapport wel aanleiding gaf voor een correctie. „Ofschoon aan de zeer late kant, is het verheugend dat Geraerts eindelijk bereid is het artikel terug te trekken”, zegt Merckelbach nu.