Op ‘Over het IJ’ zie je theater-experimenten in alle uitersten

Over het IJ Festival. Met: Er zal iemand komen van Ilmer Rozendaal, en Façade. Festival t/m 14 juli, A’dam.

In een grote havenloods worden de bezoekers van de voorstelling Façade door de zes theatermakers in negen taxi’s geduwd. Tot twee keer toe vragen we aan onze chauffeusse of ze ook een bezoeker is. Ja, dat is ze. We krijgen een cd die we moeten spelen en dan vertrekt de karavaan. Op de cd Marokkaanse muziek en de stem van een instructeur die de weg aangeeft.

Façade is een productie van het gisteren begonnen Over het IJ Festival, waarin Nederlandse en Marokkaanse theatermakers samenwerken. Twee Nederlandse vrouwen en vier Marokkaanse mannen dartelen om de stapvoets rijdende auto’s en dwingen ze tot dansante choreografieën, door de passagiers met veel Kijk uit!’s begeleid. Als we stilstaan, beelden ze afzonderlijk of samen scènes uit.

Daarbij vertelt de instructeur op de cd iets over hun leven. Anne Maike, die probeert seks te bedrijven met onze motorkap, heeft het moeilijk met de scheiding van haar ouders, die haar jeugdherinneringen bezoedelt. Marike verlangt hevig naar contact, naar vrijheid én gebondenheid. De artiest met de naam Snoopy heeft een conflict met zijn vader over zijn keuze voor het theater.

Diepgravend is Façade niet, maar de overdonderende vrolijkheid van de spelers en het inventieve concept zorgen voor een heugelijke negentig minuten. Bij een pitstop dansen we allen samen, voor even verbroederd.

In groot contrast daarmee is het in taal verzadigde relatiedrama Er zal iemand komen, een tekst van Jon Fosse door het jonge regietalent Ilmer Rozendaal. Bij deze voorstelling krijgen de bezoekers koptelefoons op, omdat de drie acteurs op grote afstand blijven en intimistisch Vlaams door microfoons spreken. Op vijftig meter van de buitentribune staan op een groot veld alleen de contouren van een huis. Het is het nieuwe onderkomen van een man en vrouw die samen alleen willen zijn.

Dat alleen zijn is wat ze voortdurend bespreken, ondanks lichte twijfel bij de vrouw: „Kun je niemand meer willen zien?” Maar, zoals de titel zegt, er is iemand: de verkoper van het huis woont vlakbij. Het legt de ziekelijke jaloezie van de man bloot, die schuilt onder hun ideaal in elkaar op te gaan. Dit is geslepen, minimaal theater, met acteurs die een strak weifelend spreekritme is opgelegd. Gaandeweg laat Rozendaal de spanning iets te veel wegebben, maar hij haalt het maximale uit deze mensenschuwe personages.