Kritiek over de grens: ‘Stoner’ in Engeland en Amerika

Het Nederlandse succes van Stoner valt op in het buitenland. In een recensie in The Observer betitelde John Hammond Stoner recentelijk als de ’breakout hit in the Netherlands’. Maar acteur Tom Hanks ging in 2010 al overstag.

Eerst aandacht voor het oordeel van Hammond, en de zinsnede die hij plukt uit een recensie van Stoner in The New Yorker in 1965. In het Amerikaanse weekblad werd John Williams’ roman beschreven als ‘a masterly portrait … of the life of an ordinary, almost an invisible, man’. Daarna werd het stil rondom Stoner. Waarschijnlijk vanwege het ‘delicate realisme’, schrijft Hammond:

“Perhaps the novel’s unremarkable subject matter was out of step with the upheavals of its time; certainly its restrained, delicate brand of realism was out of fashion. But then it is a strange novel to provoke raucous applause in any age.”

Inmiddels is Stoner in Nederland een van de meest gelezen romans van het moment. Ook Hammond is te spreken over het verhaal van de disfunctionerende literatuurwetenschapper John Stoner en prijst de emotionele helderheid van de roman.

“The hushed dysfunction of Stoner’s marriage, the furtive joys of an affair, the struggles of his fragile, wayward child – rarely has the intimate detail of a life been drawn with such emotional clarity. Most affecting is the portrayal of the disintegration of Stoner’s mind in his final days, but even passing details are freighted with melancholy: the trees that “trembled like soft clouds, translucent and tenuous”, “the sweet scent of dying lilac blossoms”, the leaves that “rustled and turned, ghost-like in the darkness”. Williams renders an invisible life lustrous in all its quotidian triumphs and tragedies; his novel deserves similar illumination.”

Het Nederlandse succes van Stoner werd eerder dit jaar ook al opgepikt door Publishers Weekly. Zij spraken zelfs met uitgever Oscar van Gelderen, die de roman ‘magic’ noemt. Over het boek is al eerder wat te doen geweest, zo blijkt. Brits schrijver C.P. Snow (1905-1980) vroeg zich in 1973 na lezing van Stoner af:

“Why isn’t this book more famous?”

Volgens het artikel in Publishers Weekly had zelfs acteur Tom Hanks, in 2010, een mening klaar over het boek:

“It’s simply a novel about a guy who goes to college and becomes a teacher. But it’s one of the most fascinating things that you’ve ever come across.”

En dat voor een roman die gedurende vijftig jaar onder de radar is gebleven. Publishers Weekly beschrijft de ontvangstgeschiedenis van het boek. Ondanks lovende kritieken van Irving Howe in The New Republic in 1966 en Dan Wakefield in Ploughshares in 1981 bereikte Stoner geen breder publiek. Kantelpunt vond plaats in 2006, toen New York Review Books Classics met een heruitgave van Stoner kwam. Vanaf dat moment werd het boek in binnen- en buitenland opgepikt. Na lovende recensies in The New York Times Book Review (2007)  en the Guardian, verschenen al snel Catalaanse en Franse edities, schrijft Publishers Weekly. De Nederlandse vertaling verscheen in 2012. Er werden al meer dan 100.000 exemplaren van verkocht.

Lees hier het interview van NRC Boeken-recensent Sebastiaan Kort met uitgever Oscar van Gelderen over de ontdekking en het succes van Stoner.