Heksenjacht of revolutie

Het leger pakt de leiders van de Moslimbroeders op en haalt hun televisie-zenders uit de lucht. Hun aanhang spreekt van een ‘heksenjacht’.

Er woedt een bittere woordenstrijd over wat er woensdag in Egypte is gebeurd. Was het afzetten van president Mohammed Morsi een coup of een tweede revolutie?

De miljoenen Egyptenaren die zondag de straat op gingen, houden het op een revolutie. Ze laken iedereen die het woord ‘coup’ gebruikt.

Een coup is het plotse, gewelddadige omverwerpen van een bestaande regering door een kleine groep. Een revolutie is het werk van grote aantallen mensen die voor sociale, economische of politieke verandering ijveren. In Egypte vonden ze allebei plaats. De vraag is: was het leger een instrument van de wil van het volk, of heeft het leger juist van de volkswoede gebruik gemaakt om een oude vijand buitenspel te zetten?

Volgens een reconstructie van persbureau AP suggereert dat Morsi’s lot al bezegeld was. „Wij wisten op 23 juni al dat het afgelopen was. Westerse ambassadeurs hebben ons die boodschap doorgegeven”, zegt een anonieme leider van de Moslimbroederschap. Dat is een week voor het straatprotest. Geen coup binnen een revolutie dan, maar een revolutie binnen een coup? Het verklaart in ieder geval de halsstarrigheid waarmee Morsi aan zijn legitimiteit vasthield, en elk compromis weigerde tot het te laat was.

Het leger houdt de macht niet aan zichzelf: Adli Mansour, hoofd van het Constitutioneel Hof, is gisteren beëdigd als president en er komen zo snel mogelijk een nieuwe regering en vervroegde verkiezingen. Maar ondertussen neemt het leger wel de beslissingen, en zijn handelswijze heeft alles van een ouderwetse coup. Behalve Morsi zijn andere topfiguren van de Moslimbroederschap gearresteerd. De leider van de Moslimbroederschap werd in zijn villa aan zee opgepakt en in een helikopter naar de gevangenis in de hoofdstad Kairo gevlogen. Tegen de broederschap en andere islamitische organisaties lopen 200 arrestatiebevelen.

Daarbij legt het leger de tegenpartij het zwijgen op. De televisiezenders van de Moslimbroederschap en de salafisten, alsmede het Egyptische filiaal van Al-Jazeera, zijn uit de lucht gehaald. De staatsdrukkerij heeft geweigerd de krant van de Moslimbroederschap te drukken.

Bij de Raba’a al-Adawiya-moskee, waar zich tienduizenden Morsi-aanhangers verzameld hebben, is de woede daarover groot. Ze spreken van een heksenjacht en een terugkeer naar het tijdperk onder president Mubarak, toen de Moslimbroederschap verboden was. „Toen het leger binnenviel, hebben ze iedereen meegenomen, zelfs de schoonmaakploeg”, zegt Asma Ali (32), een presentatrice van Misr25, de zender van de Moslimbroeders, verontwaardigd. „Wij hebben zondag beide kampen getoond via een splitscreen. Nu maken zij ons monddood.”

„Morsi heeft de mensen de vrijheid gegeven om hem en zijn familie te beledigen. Maar het eerste wat zij doen, is tv-zenders sluiten”, zegt Mahmoud Ismail uit Alexandrië.

Zo tolerant waren de Moslimbroeders ook niet toen ze aan de macht waren. Onder Morsi was er juist een fenomenale stijging van rechtszaken wegens smaad jegens de president. Gisteren verspreidde de website van de Moslimbroederschap nog het bericht dat de nieuwe interim-president Adli Mansour een jood is.

In Egypte heeft ieder nu zijn waarheid, en geen van beide partijen heeft helemaal gelijk of ongelijk. Bij de Raba’a al-Adawiya-moskee, waar men zich vandaag voorbereidt op een grote vrijdagbetoging, is die waarheid dat Morsi nog altijd de wettig verkozen president van Egypte is.

Reactie Turkije: pagina 11