Dieren spotten in industriegebied

Kunstenaar en activist Fritz Haeg deelt op een toeristische fietsroute grappige, bizarre en soms droevige weetjes over de dieren die nog leven op de Tweede Maasvlakte.

„In een voor het publiek ontoegankelijk deel van de Tweede Maasvlakte ligt een eilandje waarop je regelmatig zeehonden kunt spotten”, vertelt de Amerikaanse kunstenaar Fritz Haeg (1969) tijdens de presentatie van zijn project Animal Estate 9.0. „Het eilandje werd aangelegd als een buffer, zodat schepen niet direct tot bij de opslagplaatsen met gevaarlijke stoffen zouden kunnen varen. Maar het functioneert momenteel als een van de weinige plekken waar zeehonden dicht bij de Nederlandse kust kunnen komen zonder gestoord te worden door mensen.”

Dit is een van de talrijke grappige, bizarre en soms droevige weetjes waar je achterkomt als je over de Tweede Maasvlakte fietst aan de hand van Haegs ‘alternatieve toeristische route’. Langs een 19 kilometer lange fietsroute door het havengebied heeft Haeg borden geplaatst met informatie over de dieren die dit terrein bevolken. Fietsen was hier al bevreemdend: aan de ene kant aanschouw je het kunstmatige strand met spelende kinderen en de Noordzee; draai je je hoofd 180 graden dan zie je containers, rokende schoorstenen en windmolens. En nu staan daartussen ook nog rode ‘verkeersborden’ die bijvoorbeeld waarschuwen voor ‘duivenkolonies’. In een brochure met een plattegrond en korte teksten worden de quotes op de borden verklaard. Zo blijken stadsduiven in grote aantallen naar de haven te trekken omdat ze granen en zaden vinden op de immense stukken nieuw ingezaaid land.

Het project van Haeg is een van de afsluitende werken van Portscapes 2. Dit is een reeks kunstprojecten op en rond het landwinningsproject in de Rotterdamse havens, gefinancierd door het Rotterdamse havenbedrijf. Het doel is de Maasvlakte onder de aandacht te krijgen van een breder publiek. „Normaal gesproken is een beperkt, vooral economisch gericht, publiek geïnteresseerd in havenontwikkelingen”, zegt Ria Haagsma, communicatieadviseur bij Havenbedrijf Rotterdam. Door samen te werken met stichtingen als SKOR en TAAK, die kunstprojecten in de openbare ruimte op poten zetten, wil het havenbedrijf „ook de lezer van de culturele bijlages door de ogen van kunstenaars naar de havenuitbreiding laten kijken en kennis laten nemen van wat zich daar afspeelt”, legt Haagsma uit. Zo strooide in 2012 het Brits-Duitse designduo Hehe 76 ton knalrood zand uit over het pas geopende recreatiestrand op het industriegebied.

Nu heeft Fritz Haeg langs het fietspad op de vlakte een aflevering van zijn Animal Estates gemaakt. Haeg, oorspronkelijk architect, ontwerpt sinds 2008 in steden als New York, San Francisco maar ook Utrecht woonplekken voor dieren die er ooit hebben geleefd, maar er nu niet meer voorkomen. Hij bouwde onder meer een nest voor een arend in Manhattan en een tijdelijke kikkerpoel in kunstencentrum Casco. Haeg beschouwt dieren als „cliënten namens wie hij aandacht moet vragen voor onze omgang met de omgeving”, stelde hij eerder in deze krant.

De ecoactivist vond het op zich interessant te kunnen werken op een plek waarvan de aanleg omstreden was. De Tweede Maasvlakte is aangelegd in de Voordelta, een beschermd natuurgebied: „Hiervoor heb ik enkel Animal Estates in stedelijke omgevingen gebouwd. Het contrast tussen de dieren in het wild en menselijke aanwezigheid speelt een belangrijke rol binnen de serie. Maar steden kunnen niet bestaan zonder havens, daarom vond ik het passend om ook op deze plek een werk te maken. In de VS gebeuren industriële havenactiviteiten altijd ver weg van het publiek, dus zou dit nooit mogelijk zijn.”

Toch wilde Haeg ditmaal niet simpelweg een verblijf voor een verdwenen diersoort bouwen. „Dat zou zijn alsof ik zeg: ‘Bouw een nieuwe verblijfplaats voor de dieren in de haven en alle ecologische schade die is aangebracht is hersteld.’”

Daarom besloot hij het verhaal te vertellen van een aantal dieren die er momenteel wel nog leven. Haeg: „Dat de boodschappen op de borden op het eerste gezicht geschreven lijken in standaardtypografie, maar bij beter kijken schots en scheef staan, geeft aan dat er hier iets vreemd aan de hand is.”

Fritz Haeg stelt tot 10/10 tentoon in een container bij het informatiecentrum van Maasvlakte 2, FutureLand. De route met informatieborden blijft ook daarna staan. Inl: portscapes2.nl