Cola

Het wemelt in de winkels van de ‘verantwoorde’ producten en ‘gezonde keuzes’. Wat is het beste?

De cola-oorlog tussen Pepsi en Coca-Cola gaat al lang niet meer alleen over smaak. In advertenties begeven de fabrikanten zich tegenwoordig op twee heel andere terreinen: duurzaamheid en gezondheid. Op de achterkant van deze krant stond maandag een advertentie van Coca-Cola voor de introductie van Sprite met stevia-extract, een zoetstof „van natuurlijke oorsprong”. In Argentinië introduceerde de frisdrankgigant onlangs Coca-Cola Life, ook met stevia-extract. De suggestie is: natuurlijk, dus gezond. In de duurzaamheidoorlog kondigde Pepsi in maart een geheel uit plantaardig materiaal gemaakte fles aan. Vast en zeker een reactie op de PlantBottle, de in 2011 geïntroduceerde ‘duurzame’ fles van Coca-Cola.

Hoe duurzaam zijn de verschillende soorten cola? En hoe ongezond is cola nu echt?

Coca-Cola, 0,5 liter (PlantBottle)

Prijs: € 2,12 per liter Gezondheid: Duurzaamheid: *

Dat cola ongezond is, weet iedereen. Boosdoeners zijn vooral de suikers in het drankje. In een blikje cola (0,33l) zit zo’n 35 gram suiker, iets minder dan de helft van de hoeveelheid suiker die volgens Europese richtlijnen voor een volwassen vrouw per dag verantwoord is.

En dan te bedenken dat Nederlanders gemiddeld een half glas cola per dag drinken. Het is dus niet overdreven om te zeggen dat die cola-suikers bijdragen aan de overgewicht-epidimie in Nederland: bijna de helft van de volwassenen heeft overgewicht. Gevolg: een verhoogd risico op aandoeningen als diabetes, hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en sommige vormen kanker.

Ook niet best: de zuren. Suikers en zuren zijn slecht voor de tanden. De hoeveelheid cafeïne in cola – zes keer minder dan in koffie – is te klein om gevaarlijk te zijn.

Dan de milieu-impact. De suiker voor de meeste in Nederland verkrijgbare cola’s wordt gemaakt uit Nederlandse suikerbieten en vervolgens in Nederlandse fabrieken met water en aroma’s verwerkt tot cola. Suiker en water – de belangrijkste ingrediënten voor cola – hoeven dus niet ver te reizen en zijn daardoor redelijk milieuvriendelijk. De milieu-impact van de suikerbietenteelt is wel vrij hoog, omdat er veel pesticiden worden gebruikt.

De verpakking van frisdranken maakt volgens een rapport van Blonk Milieu Advies het belangrijkste verschil in de milieu-impact. Halve literflessen Coca-Cola zijn sinds 2011 verpakt in zogenoemde ‘PlantBottles’. Met deze fles probeert Coca-Cola een duurzaam imago te krijgen. 22,5 procent bestaat uit materiaal verkregen uit suikerriet (vandaar: ‘plant’) en 25 procent uit gerecycled plastic. De fles bestaat dus nog steeds uit meer dan 50 procent nieuw plastic. De hele fles is volledig recyclebaar, als Coca-Cola de verpakking tenminste via statiegeld weer zou innemen, maar dat is bij deze flessen juist niet het geval.

Pepsi, 1 liter (met statiegeld)

Prijs: € 1,29 per liter (excl. 0,25 statiegeld) Gezondheid: Duurzaamheid: **

Het scheelt heel weinig, maar Pepsi is iets ongezonder dan Coca-Cola. Een glas Pepsi bevat 0,2 gram meer suikers en levert 5 kilocalorieën meer dan een glas van de concurrent.

Pepsi claimt dat het een plastic fles heeft ontwikkeld die voor 100 procent uit plantaardig materiaal gemaakt is, waaronder gras, schors en maïsbladeren. Het is onduidelijk of en wanneer de frisdrankproducent de fles in productie neemt. Tot die tijd is voor de verpakking vooral van belang of er statiegeld op zit. 95 procent van de statiegeldflessen wordt ingezameld en dus gerecycled. Op kleine flesjes zit geen statiegeld en dus is hergebruik afhankelijk van het inzamelgedrag van de consument. Slechts 18 procent van het consumentenverpakkingplastic wordt gescheiden ingeleverd. Toch wil het kabinet statiegeld op grote petflessen afschaffen.

Coca-Cola Zero

Prijs: € 1,65 per liter Gezondheid: **Duurzaamheid: *

Coca-Cola Zero is het minst ongezond van alle geteste cola’s. Net als de meeste andere light-cola’s bevat Zero geen suiker. Je wordt er dus niet dik van.

Maar over de zoetstof die de suiker vervangt, aspartaam, doen de wildste geruchten de ronde. Vreselijke kwalen worden aan de stof toegeschreven – van kanker en hoofdpijn tot oorfluiten en het Golfoorlogsyndroom. Geen van allen zijn wetenschappelijk bewezen.

Vermoedelijk zijn de wildwestverhalen over aspartaam reden voor Coca-Cola om te adverteren met een nieuwe, „natuurlijke” zoetstof: stevia-extract. Maar, zegt Roy van der Ploeg van het Voedingscentrum, „stevia-extract is bitter en daarom eigenlijk niet geschikt als zoetstof. Daarom moet alsnog suiker worden toegevoegd.” Stevia klinkt dus gezond, maar is het niet.

Wat de verpakking betreft heeft blik een iets slechtere milieuscore dan petflessen met statiegeld. Ruim 90 procent van de gebruikte blikverpakkingen wordt gerecycled, tegenover 95 procent van de petflessen met statiegeld.

De beste Cola (huismerk Dirk van den Broek)

Prijs: € 0,78 per literGezondheid: Duurzaamheid:

Deze huismerk-cola wordt op de verpakking aangeprezen als ‘de beste’, maar hij komt als slechtste uit de test. Er zitten meer suikers in dan Pepsi en Coca-Cola en op de plastic verpakking zit geen statiegeld.

Ubuntucola

Prijs: € 2,97 per liter Gezondheid: Duurzaamheid:

Ubuntucola is verkrijgbaar in natuurwinkels. Op het blik staat het fair trade-keurmerk, dat een minimumprijs voor boeren garandeert. De voor Ubuntucola gebruikte suiker komt uit Malawi en Zambia en wordt in Groot-Brittannië verwerkt tot cola. Veel transport dus. Daardoor is de milieu-impact iets groter dan de andere cola’s. Wat gezondheid betreft: Ubuntacola levert evenveel calorieën als Coca-Cola.