Waarom het leger steeds als redder wordt gezien

Redacteur Midden-Oosten

De Egyptische strijdkrachten zijn al sinds de staatsgreep van 1952 verbonden met het bewind in het land. Toen kwam kolonel Gamal Abdel Nasser aan de macht. Luchtmaarschalk Hosni Mubarak, president tot hij in februari 2011 na massaprotesten tegen zijn bewind werd afgezet, had eveneens een nauwe band met de strijdkrachten.

Daarom is het zo opmerkelijk dat de bevolking telkens weer het leger als redder ziet. In 2011 was de ‘revolutie’ eerder een militaire staatsgreep: het waren zijn collega-officieren die Mubarak wipten en vervolgens als Opperste Militaire Raad anderhalf jaar doorregeerden. Nu wordt het leger eens te meer als redder in de nood gezien, deze keer tegen het een jaar geleden democratisch gekozen bewind van Moslimbroeder Mohammed Morsi.

Het is ook opmerkelijk omdat zowel in de periode 1952 tot 2011 als na de val van Mubarak het leger verantwoordelijk was voor zware repressie. Voor 2011 werden duizenden Egyptenaren door militaire rechtbanken tijdens oneerlijke processen tot lange gevangenisstraffen veroordeeld. In de gevangenissen was foltering standaardpraktijk. Na 2011 gingen de militaire processen en folterpraktijken door. Op straat hakte het leger erop in, zoals bij het bloedbad van Maspero in oktober 2011, toen 28 in meerderheid christelijke demonstranten werden doodgeschoten of moedwillig met pantservoertuigen werden overreden.

Het leger functioneert tenminste

Misschien is de verklaring voor zijn populariteit dat het leger in een moeilijke periode tenminste nog een institutie is die werkt. In elk geval onderstreept de populariteit van de militairen hoezeer de burgers genoeg hebben gekregen van Morsi’s bewind.

Het leger sloot voor de machtsoverdracht aan Morsi, een jaar geleden, een deal met de Moslimbroederschap: er zou geen civiel toezicht komen op de defensiebegroting en de enorme economische belangen van het leger zouden onaangetast blijven. Naar schatting 15 tot 40 procent van de Egyptische economie wordt door militairen gecontroleerd; 90 procent van het land is in hun handen.

De Moslimbroederschap maakte ook geen aanstalten om militairen te vervolgen voor bloedbaden zoals Maspero of voor gedwongen maagdelijkheidstesten voor vrouwelijke betogers, die op verkrachting neerkwamen.

Tegen deze achtergrond had de legerleiding de afgelopen maanden herhaaldelijk verklaard zich op afstand van de groeiende politieke problemen te willen houden. Maar de enorme omvang van het huidige protest heeft de generaals uiteindelijk gedwongen met hun ultimatum te komen.

Het ultimatum dat gistermiddag afliep, en waarna ze de macht hebben gegrepen in Egypte.