KIWAGATE

Kiwagate is een fractal : zoom uit en je ziet precies hetzelfde als wanneer je inzoomt. Het gebouw heeft dezelfde vorm als de bouwsteen. Bedenk iets dat loos is met de politiek als geheel en je ziet het in deze kwestie terug.

Allereerst de Privatisering Rusland-Stijl. Als onderdeel van de grote paarse dereguleringsgolf werd in 2005 ook het keuringswezen voor de waterleiding verzelfstandigd (Kiwa). Niet door het te verkopen voor wat het waard is, maar door het, inclusief een concessie voor 20 jaar, voor een schijntje over te doen aan de zittende directeuren, die een paar jaar later ineens tientallen miljoenen op de bank hadden staan. Deze spectaculaire waardestijging vindt zijn oorsprong in de sterk opgevoerde tarieven, een lelijke lastenverzwaring voor de vele bedrijven die afhankelijk zijn van Kiwa, zodat de vraag rijst of er iemand profijt heeft gehad van deze operatie, behalve robber barrons Hesselink en Meekma en hun consigliere Schultz van Haegen. Hartelijk dank nog, Gerrit Zalm, Karla Peijs en Laurens Jan Brinkhorst voor deze visionaire bestuurlijke innovatie, die wij kunnen toevoegen aan een lange lijst van contraproductieve privatiseringen.

Dan: het Journalistieke Stockholm Syndroom. Het zal voor menigeen een verrassing geweest zijn dat ook Kiwa, dat ons vanouds behoedt voor lekkende kranen en ondeugdelijke regenpijpen, inmiddels een particuliere onderneming is. Het valt ook warempel niet mee om nieuwsberichten te vinden over hoe dat destijds in zijn werk ging. Hoe daarbij een staatsmonopolie voor 20 jaar aan een marktpartij werd overgedragen, en onder welke voorwaarden dan precies. Dat kwamen wij afgelopen zaterdag allemaal pas te weten, als journalistieke bijvangst van een onderzoek naar de pillowtalk van het echtpaar Schultz Van Haegen. Terwijl het andersom zou moeten zijn: eerst komt de samenleving, dan de bestuurder. Als de media destijds de goede kant op hadden gekeken hadden ze die absurde transactie misschien zelfs kunnen verijdelen.

Dan: Geen Daden Maar Woorden. Geen land waar politici zo lenig de moral high ground beklimmen als Nederland, maar – Weekers, Van Rey, Hooijmaijers, Offermans, Verdaas, Wolfsen – het aantal ethische ontsporingen neemt alleen maar toe. Geen land ook waar de ethische code voor bewindslieden zo vaag is als in Nederland. Wij zijn zó fatsoenlijk, zóveel beter ontwikkeld dan de ons omringende landen, dat soort regels hebben wij niet nodig. Mevrouw Schultz mag de regels formeel dan niet hebben overtreden, wat is dat voor een houding, dat je in zo’n gesprek zó strak langs de grens van de waarheid manoeuvreert? Dan ben je toch actief iets aan verzwijgen? Maar geen mea culpa of niets, van haar noch van Rutte. In tegendeel: zij waren juist zorgvuldiger geweest dan nodig! Wij zijn immers in het land van Geen Daden Maar Woorden.

En tot slot: Een Suf & Tandeloos Parlement. In het Kamerdebat ging het voortdurend over de vraag of meneer Schultz van Haegen die aandelen nu wel of niet en zo ja wanneer precies ‘op afstand’ gezet had. Je kunt een aandeel nog op duizend kilometer afstand zetten, dat is in dit verband totaal niet interessant. Had meneer Schultz de mogelijkheid om via zijn partner de waarde van die aandelen te beïnvloeden, dat is de vraag, en het antwoord is ja. Of hun huwelijk wel of niet in gemeenschap van goederen is, doet er eigenlijk ook niet toe. Dat mevrouw Schultz geen deel heeft in het vermogen van haar man, wil niet zeggen dat zij er geen belang bij heeft. Als meneer Schultz aan de bedelstaf raakt, zal zij hem onderhouden. (Neem ik aan.) En als hij in bonis raakt, door een privatisering Russische Stijl, ik noem maar iets, zal hij voor haar een bontjas kopen. (Neem ik aan.)

Dat Handboek voor Aantredende Bewindspersonen stelt niet voor niets dat die afbakening tussen huwelijkse voorwaarden en gemeenschap van goederen ‘onverlet [laat] dat een bewindspersoon zelf de verantwoordelijkheid draagt om niet deel te nemen aan de besluitvorming over zaken die zijn of haar partner, kinderen, andere familie, zakenrelaties, (ex-)belangen of vroegere functies raken, voor zover deelneming in strijd zou kunnen komen met een goede ambtsuitoefening.’ Geen Kamerlid dat erover begon. Tja, morgen is het reces, de barbecue lonkt, laat deze maar lopen. Straks moeten we nog vliegtickets gaan omboeken!

Inmiddels zijn de eerste leden bekend van de parlementaire commissie die het Fyra-debacle gaat onderzoeken. Ja, Madeleine Toorenburg en Mei Li Vos zijn er hélemaal klaar voor! Ons parlement: slapen tijdens de fatale besluiten, wakker schieten als het kadaver wordt binnengereden.

Jan Kuitenbrouwer is schrijver en directeur van de Taalkliniek (taalkliniek.nl).