Imago van sterke vrouw werkt tegen Heleen Mees

Bekende columniste stalkt bekende econoom. De arrestatie van Heleen Mees lokt veel reacties uit, van gêne tot leedvermaak. Feminisme speelt een rol.

De aangifte die econoom Willem Buiter afgelopen maandag bij de politie in New York deed tegen econome en columniste Heleen Mees wegens stalking per mail wordt door de Amerikaanse justitie uiterst serieus genomen. Nog dezelfde dag is Mees in New York gearresteerd en voorgeleid bij rechter Robert Mandelbaum. Hij liet de vrouw die volgens de aangifte in twee jaar tijd Buiter bombardeerde met zo’n duizend mails insluiten. Morgen wordt Mees opnieuw voorgeleid bij de rechter.

„In dit soort zaken wordt de soep in Amerika altijd bijzonder heet opgediend”, zegt een advocaat in New York die Mees ook kent. „De man die in deze zaak aangifte heeft gedaan, heeft ook ongetwijfeld goede contacten. Dat helpt Mees niet.”

Mees kan vrij komen na betaling van een borgsom van 5.000 dollar. De rechter heeft haar wel verboden verder elk contact te zoeken met Buiter of zijn vrouw en kinderen. Mees wordt juridisch bijgestaan door een toegevoegde pro deo advocaat Vaneskha Hyacinthe. Zij was gisteren niet voor commentaar bereikbaar. Ook van Mees kon geen reactie worden verkregen. Ze is na haar arrestatie opgesloten in het penitentiair centrum voor vrouwen Rose M. Singer in New York.

Econoom Heleen Mees (Hengelo, 1968, geboren als Heleen Nijkamp) begon haar loopbaan als woordvoerder van PvdA-staatssecretaris Willem Vermeend van Financiën. Ze was columnist van deze krant van 2006 tot 2010 en van Het Financieele Dagblad van juni 2012 tot juni 2013. Ze gaf twee jaar gastcolleges aan de Universiteit van Tilburg (tot eind 2012) en doceerde Managing Global Economic Crises aan New York University’s Wagner School for Public Policy. Een jaar geleden promoveerde ze aan de Erasmus Universiteit op de rol van China in de kredietcrisis. De titel van haar proefschrift: Changing Fortunes.

Sinds gisterochtend is Heleen Mees een ‘trending topic’ op Twitter. Via Twitter werd ook al snel de aangifte bekend die Buiter tegen haar heeft gedaan. Buiter (63) is een Amerikaan van Nederlandse afkomst die ook de Britse nationaliteit heeft. Hij werkt als hoofdeconoom bij de bank Citigroup. Eerder doceerde hij economie aan tal van prestigieuze instellingen, waaronder de universiteiten Yale en Princeton in de VS en de London School of Economics. Buiter is getrouwd met een Britse economieprofessor en heeft een volwassen dochter en zoon uit een eerder huwelijk.

Heleen Mees citeerde Buiter regelmatig in haar columns. In het voorwoord van haar proefschrift bedankt ze hem voor een ontmoeting in Londen in de zomer van 2008, die achteraf „de eerste tastbare stap” tot haar proefschrift bleek te zijn.

Volgens de aangifte die Buiter deed bij rechercheur Carl Roadarmel heeft Mees hem tussen juli 2011 en juli 2013 zo’n duizend e-mails gestuurd. Op 27 februari van dit jaar heeft Buiter haar schriftelijk laten weten dat hij met rust gelaten wilde worden. Sindsdien heeft hij naar eigen zeggen wederom honderden mails ontvangen en naaktfoto’s van Mees en foto’s van andere vrouwen. Ook zijn vrouw en kinderen kregen mails. In een van de berichten schreef Mees volgens hem: ‘Ik hoop dat je vliegtuig uit de lucht valt’. Ook stelde ze voor: ‘Zullen we een kind adopteren?’. En ze wilde weten wat ze kon doen om het goed te maken.

In de tenlastelegging wordt Mees beschuldigd van roekeloos gedrag (reckless endangerment). Ze zou zich hebben schuldig gemaakt aan gedrag dat voor een ander aanzienlijk risico oplevert voor ernstig lichamelijk letsel.

Buiter heeft tegenover de politie gezegd te vrezen voor de veiligheid van hem, zijn vrouw en kinderen. Hij acht de acties van Mees extreem hinderlijk. Tegenover de Amerikaanse krant Daily News liet advocaat Hyacinthe weten dat Mees en Buiter een langdurige relatie hebben. Volgens haar kunnen de mails worden geïnterpreteerd als normaal wederzijds contact.

De Volkskrant schrijft vandaag dat Mees zich eerder zou hebben schuldig gemaakt aan het hinderlijk volgen van een geliefde die de relatie tegen haar zin verbrak. Als ambtenaar van financiën zou ze een verhouding hebben gehad met een Haagse wethouder. Hij zou ook aangifte hebben gedaan tegen Mees omdat ze hem maar bleef lastigvallen. De voormalige wethouder laat weten niets over deze kwestie te willen zeggen.

De aanhouding van Mees leidt tot veel leedvermaak op de sociale media. Een feministe die zich sterk maakt voor stoere en sterke vrouwen en zich intussen zelf gedraagt als een verongelijkt vrouwtje, is de teneur van de reacties. Er is ook verontwaardiging over de media-aandacht.

Heleen Mees was enige tijd ‘opinion leader’ op het onderwerp man-vrouwverhoudingen en profileerde zich als ‘powerfeminist’. Ze brak als publicist door met een scherp, veroordelend opiniestuk in NRC Handelsblad over hoger opgeleide vrouwen die in deeltijd werken. Mees had voor hen geen goed woord over: „Hoogopgeleide vrouwen die niet een volwaardige carrière nastreven, verkwisten niet alleen hun eigen kapitaal (en doen zo zichzelf én de samenleving tekort), ze verkwanselen ook de positie van andere vrouwen, inclusief die van hun eigen dochters en hun dochters dochters.”

Terwijl sinds halverwege de jaren negentig de aandacht in feministische kring vooral uitging naar de emancipatie van achtergestelde islamitische vrouwen, trok Heleen Mees vooral ten strijde tegen blanke westerse vrouwen die zich (nog) te veel als moederlijke types en modepoppen zouden gedragen. „Wat is dat toch met Nederlandse vrouwen?”, schreef ze in 2007 in een column onder de kop ‘Weg met de chicklit’: „Vroeger waren ze veroordeeld tot onbeduidende bezigheden. Nu kiezen ze zelf voor trivialiteit. Is het fear of flying, of zijn ze werkelijk bang dat ze geen vent meer in bed krijgen als ze hun hersens gaan gebruiken?”

Heleen Mees was in 2008 een van de oprichters van het vrouwennetwerk Women on top (‘tegen het deeltijd-feminisme’) , dat zich ervoor inspande meer vrouwen benoemd te krijgen op sleutelposities in de politiek en het bedrijfsleven.

Willem Buiter wil niet reageren op de kwestie. Hij verwijst naar de officiële woordvoerder van zijn werkgever Citigroup Sophia Stewart. Zij laat weten dat de bank geen commentaar geeft op de aangifte. „Het gaat om een persoonlijke aangelegenheid van een van onze werknemers.”