Feest na afzetting Morsi, maar ook doden na gevechten in het land

Anti-Morsi-demonstranten vieren feest op het Tahrirplein. Foto Reuters/ Asmaa Waguih Anti-Morsi-demonstranten vieren feest op het Tahrirplein.

Terwijl de afzetting van president Morsi door het leger door grote aantallen mensen werd gevierd, kwamen er verspreid over Egypte minstens 14 mensen om het leven bij gevechten tussen aanhangers en tegenstanders. Zeker 340 mensen raakten gewond.

Het was een “tweede revolutie”, volgens het grote, feestende publiek op het Tahrirplein in Kairo, doelend op de eerdere afzetting van Hosni Mubarak in het voorjaar van 2011. De afzetting werd door wereldmachten als de Verenigde Naties en de Verenigde Staten niet afgedaan als militaire coup, iets dat Morsi zelf het gisteravond in een reactie wel noemde.

Acht mensen kwamen om het leven in de noordelijke stad Marsa Matrouh. Onder hen twee leden van Egyptische veiligheidsdiensten, schrijft Reuters op gezag van een autoriteit in de provincie. In Alexandrië, waar kort na de afzetting al gevechten startten, kwamen drie mensen om. 50 mensen raakten gewond, volgens staatspersbureau MENA. Er werd geschoten en (bak)stenen vlogen er door de lucht, volgens ooggetuigen. Een van de mensen die in de stad omkwam, was een vrouw, die in haar buik werd gestoken. De twee anderen waren mannen, getroffen door hagel.

Lokale kantoor politieke vleugel Moslimbroederschap geplunderd

In Minya, een stad in het zuiden van Egypte, kwamen twee mensen om, onder wie twee politieagenten. Veertien mensen raakten er gewond. Tientallen mensen meer raakten gewond in Fayoum, ten zuiden van Kairo. Daar drongen onbekende personen de lokale kantoren van de politieke vleugel van de Moslimbroederschap binnen, volgens MENA. Ze plunderden het hoofdkwartier en zetten deze in brand.

Staatsmedia op zwart, topman Moslimbroederschap gearresteerd

Na de coup nam het leger de controle over de staatsmedia. Alle omroepen die beheerd werden door de Moslimbroederschap werden op zwart gezet. Ook werd het hoofd van de politieke vleugel van de partij, Saad el-Katatni, gearresteerd, schrijft Reuters. Een van zijn plaatsvervangers, Rashad Bayoumi, werd ook gearresteerd. De arrestatie had volgens het persbureau te maken met een ontsnapping uit de gevangenis tijdens de revolutie van 2011 tegen toenmalig leider Hosni Mubarak.

Morsi gisteravond afgezet, grondwet opgeschort

Sinds gisteravond is Mohammed Morsi niet langer de president van Egypte. Legerchef Abdel Fattah al-Sisi, geflankeerd door militaire leiders, zei dit gisteravond in een verklaring. De grondwet is opgeschort en de president van het constitutioneel hof, Adly Mansour, neemt tot er nieuwe verkiezingen komen, de leiding over het land over. Mansour wordt vanochtend ingezworen. Er is daarnaast in overleg met religieuze en politieke groeperingen een plan voor politieke transitie opgesteld.

De situatie lijkt op die van begin 2011, toen Mubarak na massaal protest aftrad. Midden-Oostenredacteur Carolien Roelants legde gisteravond uit waarom het nu toch anders is:

“Er is een routekaart voor hoe het verder moet. Het verschil met 2011, na Mubarak, is dat het leger nu niet zelf de macht in handen neemt. Er moet een technocratische interim-regering komen en ik mag aannemen dat er een geamendeerde grondwet wordt opgesteld.”

“Destijds was de volgorde verkeerd: eerst presidents- en parlementsverkiezingen, dan een grondwet. Morsi kon zo zijn stempel op de grondwet drukken. Dit keer gaat het andersom: eerst een nieuwe grondwet, dan verkiezingen.”

Ze legde ook uit waarom Morsi al langere tijd onder druk stond:

“Het refrein van Morsi was steeds: maar ik ben democratisch gekozen. De oppositie vond dat onzin, omdat hij de democratie sinds zijn aftreden langzaam afbrokkelde - als er ooit al democratie was. Hij heeft eigenlijk vooral macht verzameld - daar stak hij meer energie in dan in een goed beleid en democratische hervorming.”

Morsi pas een jaar aan de macht

Morsi werd een jaar geleden met bijna 52 procent van de stemmen gekozen tot president. In de afgelopen twaalf maanden maakte hij zich echter steeds minder populair. Hij beloofde tijdens zijn campagne vijf grote problemen aan te pakken (de groeiende onveiligheid, de verkeersopstoppingen, brandstoftekorten, de broodschaarste en de gebrekkige vuilophaal), maar daar is een jaar later nog niets van te zien.

In november regelde hij met een constitutioneel decreet dat zijn wetten, decreten en besluiten niet meer konden worden aangevochten bij de rechter. Zo kreeg hij de omstreden, fundamentalistisch getinte nieuwe grondwet aangenomen zonder dat de oppositiegroepen er iets over te zeggen kreeg. Volgens zijn tegenstanders werd hij daarmee een nieuwe dictator. Dat hij zijn beslissing later terugdraaide, hielp niet. De afgelopen dagen keerde ook het leger zich tegen hem, met zijn afzetting van gisteravond als resultaat.

Lees ook ons artikel: dit zijn de vijf redenen waarom Morsi in de problemen zit