De Chinese macht wordt zichtbaar

Voor het eerst draagt China gevechtstroepen bij aan een vredesoperatie van de VN Steeds grotere belangen in Afrika dwingen de machthebbers hiertoe

Chinese soldaten voor VN-vredesmissies tijdens een oefening. Foto AFP

correspondent China

Op een militaire basis in het noorden van China bereiden zich op het ogenblik commando’s van het Volksbevrijdingsleger voor op een VN-vredesmissie in Mali die in Beijing wordt beschouwd als een „historische stap”. Het is voor het eerst dat China bewapende gevechtstroepen wil inzetten voor een vredeshandhavingsmissie van de Verenigde Naties. Eerdere bijdragen van China, dat sinds de jaren negentig meewerkt aan VN-missies, hadden vooral een ondersteunend, civiel karakter.

Volgens Chen Qian, directeur van de VN-Associatie van China, is de aangeboden inzet van gevechtstroepen „een enorme doorbraak in onze deelname aan vredeshandhaving”. In de Global Times, de tabloidkrant van de Communistische Partij van China, schreef hij dinsdag dat China nu het principe heeft geaccepteerd dat VN-eenheden die belast zijn met het handhaven van de vrede ook in staat moeten zijn te vechten als dat noodzakelijk mocht zijn.

Jarenlang heeft China zich beperkt tot het afvaardigen van legeringenieurs, artsen en politieagenten naar VN-vredesmissies, omdat het land het principe huldigt van non-interventie in andere staten en het gebruik van militair geweld om conflicten op te lossen categorisch afwijst.

Met de inzet van goed getrainde gevechtstroepen in Mali lijkt daar, na een interne discussie die ongeveer vier jaar heeft geduurd, in ieder geval minder star over gedacht te worden. Hoewel het debat over de inzet van bewapende eenheden in het buitenland achter de schermen nog niet is beëindigd.

Buitenlands beleid bijgesteld

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei eerder deze week dat de inzet van vredesmilitairen zeker niet beschouwd mag worden als een koerswijziging in het buitenlands beleid, maar dat dit alleen is aangepast aan „nieuwe realiteiten” en dat de fragiele vrede in Mali alleen gehandhaafd kan worden door gevechtsklare eenheden. Een woordvoerder ontkende dat hiermee een precedent wordt geschapen en wilde verder niets zeggen omdat de VN formeel nog moeten beslissen over het Chinese aanbod.

Feit is echter dat China na de wisseling van de wacht in Beijing van afgelopen herfst het buitenlands beleid geleidelijk aan het bijstellen is. In een toespraak in juni zei de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi dat China het beleid moet aanpassen aan zijn snel groter wordende belangen in het buitenland. Vrede, of beter stabiliteit in Afrika, grootleverancier van grondstoffen aan China, is een Chinees nationaal belang geworden, suggereerde de minister.

De 500 tot 600 Chinese militairen, onder wie ook een kleine 100 artsen en ingenieurs, maken onderdeel uit van MINUSMA, de Franse afkorting voor de VN-vredesmacht die nu grotendeels bestaat uit militairen van tien West-Afrikaanse landen. Die dragen sinds maandag lichtblauwe baretten of helmen. Er zijn nu 6.300 blauwhelmen actief in Mali en deze macht moet het komend half jaar worden uitgebreid naar 12.500.

Rwandese generaal

MINUSMA staat onder commando van de Rwandese generaal Jean-Bosco Kazura die eerder eenheden van de Afrikaanse Unie in het West-Soedanese Darfur leidde. De generaal was onlangs nog te gast in China en zou een rol hebben gespeeld in het overtuigen van de Chinese leiders om mee te doen in Mali. China deed eerder ook mee aan de VN-missie in Zuid-Soedan. De bijdrage bestond vooral uit medici, verplegers en enkele ingenieurs die werden beschermd door een peloton infanteristen.

Ten opzichte van de deelnemende Afrikaanse landen is de Chinese bijdrage in Mali relatief klein, maar China is wel het enige permanente lid van de VN-Veiligheidsraad dat in Mali een bijdrage levert. De ongeveer 1.000 Franse militairen die in Mali blijven, opereren niet in VN-verband. China is inmiddels, met in totaal 1.900 militairen en politieagenten, de grootste leverancier aan VN-vredesmissies van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad.