Soepeler abortuswet verdeelt Ieren

Na een vier dagen durend, heftig debat heeft het Ierse parlement gisteren de deur naar abortus op een kier gezet. Het verzet is echter nog steeds groot.

De Ierse premier Enda Kenny kreeg „brieven geschreven in bloed”. De minister van Volksgezondheid werd gewaarschuwd dat zijn huis in brand zou worden gestoken. Anderen kregen te horen dat ze onder hun auto moesten kijken of er geen bom lag. Zo groot was de tegenstand de afgelopen weken in Ierland over een nieuwe abortuswet.

Toch nam de Dáil, het Ierse parlement gisteravond met 138 tegen 24 stemmen de wet in eerste stemming aan, 21 jaar nadat het Hooggerechtshof in een vonnis zwangerschapsbeëindiging onder bepaalde omstandigheden al had goedgekeurd. Het wordt in Ierland, waar veel inwoners zich nog altijd katholiek noemen, als een historische stemming gezien.

Dat betekent niet dat abortus, als ook de senaat later deze maand instemt, legaal wordt in Ierland. Wel dat als het leven van de moeder fysiek en geestelijk in gevaar is, zwangerschapsbeëindiging een optie is.

De wet is een reactie op de grote maatschappelijke onrust nadat de 31-jarige Savita Halappanavar vorig jaar oktober overleed aan bloedvergiftiging na een miskraam. Haar leven had gered kunnen worden als de zwangerschap was beëindigd. Dat was na een uitspraak van het Hooggerechtshof in 1992 al mogelijk, maar omdat dat vonnis nooit wettelijk was vastgelegd, liepen artsen nog altijd het risico op vervolging.

Een aantal parlementsleden had grote moeite met het wetsvoorstel. Met name de bepaling dat vrouwen die dreigen met zelfmoord ook hun zwangerschap kunnen laten beëindigen, leidde tot weerstand bij met name oppositiepartij Fianna Fáil. Dertien van de negentien parlementsleden stemden gisteren tegen.

Maar ook binnen regeringspartij Fine Gael was er verzet. Maandag, op de derde van een vier dagen durend, vaak emotioneel debat, sprak staatssecretaris voor Europa Lucinda Creighton bijvoorbeeld haar afschuw uit over het vooruitzicht op ‘designerbaby’s’. Ze zei: „Als je niet bezwijkt voor het geaccepteerde idee dat abortus een liberale zaak is, een vrouwenkwestie, de hoeksteen van vooruitstrevendheid, ben je kennelijk een achterlijke, onliberale fundamentalist en neanderthaler. Persoonlijk kan ik bij een beslissing over leven en dood alleen mijn geweten volgen.” Ze stemde gisteren toch in – in afwachting van mogelijke aanpassingen op basis van amendementen waarover maandag wordt gestemd.

Parlementsleden hadden, en dat is bijzonder voor een stemming over een levensbeschouwelijk onderwerp, geen vrije keuze. Ze moesten volgens de partijlijn stemmen. Dat betekent dat de tegenstemmers (vier bij Fine Gael, een bij Sinn Féin) onmiddellijk uit de partij zijn gezet. Dat is ook het lot van Creighton mocht ze bij een tweede stemming tegenstemmen.

Creighton stond lijnrecht tegenover bijvoorbeeld Alan Shatter, minister van Justitie. Hij noemde het „onvermijdelijk” dat abortus binnen enkele jaren in Ierland legaal zal zijn. Maar premier Enda Kenny, die zich persoonlijk hard maakte voor de wet, maakte duidelijk dat „dit het enige voorstel [is] dat door deze regering over dit onderwerp wordt ingebracht.”