Scherm je computer af voor de VS

Bij gebrek aan invloed op Washington moeten we ons digitaal afschermen van de Amerikanen, vindt Dirk Poot.

Illustratie Angel Boligan

Der Spiegel onthulde dit weekeinde dat in Duitsland iedere maand een half miljard telefoongesprekken, mailberichten en tekstberichten worden onderschept door de VS. Het wrange is dat de NSA niet alleen een hoop verkeer zelf opvangt, maar dat onder andere Nederland en Duitsland 'verplicht' alle ruwe telecomgegevens aan de VS zouden afstaan. Een verplichting die voortvloeit uit Koude-Oorlog-verdragen.

De NSA tapt alles en iedereen af. Burgers, bedrijven, politici, dissidenten, diplomaten en de Europese Commissie zijn compleet transparant voor Washington. Windows, Apple, Google en Facebook ontsluiten onze mailberichten, chats, fotoalbums, agenda's, adresboeken en locatiegevens. Belverkeer wordt afgetapt, opgeslagen en geanalyseerd.

Europa en Nederland staan daarom op een belangrijk kruispunt. Wij moeten accepteren dat we geen noemenswaardige invloed kunnen uitoefenen op de regering in Washington. De prioriteit dient nu te liggen bij het voorkomen van verdere schade, het voorlichten van burgers en de opbouw van veilige tegenhangers van Amerikaanse infrastructuur.

Laten we onderkennen dat deze grootschalige spionage enorm schadelijk is. Denk aan de deals die Europese bedrijven zijn misgelopen omdat hun vertrouwelijke correspondentie in handen was van Amerikaanse concurrenten. De VS kon tot in detail op de hoogte zijn van interne beraadslagingen van alle politieke partijen; in hoeverre kunnen we garanderen dat het politieke proces altijd zuiver en zonder Amerikaanse invloed heeft plaatsgevonden? Hebben wij, terwijl we bespioneerd werden, wel het beste resultaat gehaald uit de verdragen die de afgelopen jaren zijn onderhandeld?

Eigenlijk is het onze eigen schuld. Wij hebben de Amerikaanse bedrijven uit laten groeien tot de giganten die ze nu zijn. Als iedereen morgen zijn Gmail-account opzegt, waar gaan al die gebruikers heen? Een groot deel van onze communicatie-infrastructuur is in handen van de VS, en tot wij onze eigen equivalenten van de Amerikaanse diensten hebben ontwikkeld zal dat zo blijven. Onze politici moeten nagaan waar hun loyaliteit ligt. Bij Nederland en Europa of bij Amerika?

De realiteit is dat de VS alles van ons wil weten. Dat ze met niet-Amerikanen doet wat ze wil. Dat in Amerika gevestigde bedrijven nooit de garantie af kunnen geven dat ze persoonsgegevens beschermen. Zij zijn namelijk onderworpen aan de Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA) en kunnen daarom door een geheime rechtbank, onder gedwongen geheimhouding, worden gedwongen alle gegevens op alle servers waar ook ter wereld beschikbaar te stellen aan de NSA. De FISC, het geheime hof dat de FISA-dwangbevelen controleert, heeft tot op heden slechts 11 van de 34.000 spionageverzoeken afgewezen. De enige maatregel die echt bescherming biedt, is encryptie .

Nederland en Brussel moeten nu snel in actie komen. Haal het kinderporno en terrorisme-stigma van het versleutelen van informatie af en maak duidelijk dat encryptie net zo normaal zou moeten zijn als het dichtplakken van een envelop. Licht ook ogenblikkelijk alle ICT-projecten door op FISA-gevoeligheid. Het elektronisch patiëntendossier dus koste wat het kost niet onderbrengen bij het Amerikaanse bedrijf CSC. Zolang de FISA een onderdeel is van de Amerikaanse wetgeving kunnen we slechts op onszelf vertrouwen. Geen enkele diplomatieke druk, verdrag of plechtige belofte van een president kan op dit moment de macht van de NSA breken. Het is ook van belang snel over te stappen op Open Source en Open Standaarden. Hoe langer de overheid vastzit in oude gesloten systemen, hoe meer we blootstaan aan Amerikaanse spionage.

De verdragen waarvan een veelheid aan Nederlandse gegevens vrijwillig ter beschikking wordt gesteld aan Amerikaanse inlichtingendiensten moeten opgeschort worden. We moeten een publiek debat voeren over de prijs die de Nederlandse samenleving bereid is te betalen voor een hoger ‘trust-level' bij de Amerikanen. De gebleken geringe waarde van het huidige vertrouwensniveau zou onderdeel moeten zijn van dat debat.

Inlichtingendiensten moeten onder ogen zien dat de burger niet de vijand is en dat hun blinde loyaliteit aan de NSA de grootste bedreiging vormt voor de Europese economie, politiek en burgerrechten. De VS heeft een sterke lobby gevoerd om de Europese Data Protection Directive te verzwakken. Op alle punten waar de VS haar zin heeft gekregen moet de richtlijn zodanig worden aangepast dat deze aan de oorspronkelijk Europese visie voldoet.

Dirk Poot was lijsttrekker van de Piratenpartij in 2012