Pijnlijke vertoning voor de PvdA

De verkiezing van een nieuwe voorzitter voor de Eerste Kamer was een vrije kwestie. Voor de PvdA werd het vooral een „gênante” vertoning.

Niet de VVD, maar de PvdA is gisteren gehavend uit de strijd rond de voorzitter van de Eerste Kamer gekomen. Nadat Fred de Graaf (VVD) twee weken geleden moest opstappen, leek de weg vrij voor een kandidaat van coalitiepartner PvdA. Door interne onenigheid binnen de PvdA-fractie verspeelde die deze kans.

De verdeeldheid binnen de PvdA komt op een slecht moment voor het kabinet, dat na het zomerreces cruciale wetgeving door de senaat moet loodsen. Niet alleen heeft het kabinet daar geen natuurlijke meerderheid, de verkiezing toont dat PvdA-fractievoorzitter Marleen Barth zelfs in een ogenschijnlijk eenvoudige kwestie onvoldoende grip heeft op haar fractie.

Die fractie werd het vorige week onderling niet eens over de eigen kandidaat. Kanshebbers Klaas de Vries, Ruud Koole en Nico Schrijver bedankten voor de eer. Ex-minister Guusje ter Horst en oudgediende Marijke Linthorst konden geen van beiden op ruime steun van hun fractie rekenen. Linthorst kreeg de voorkeur van fractievoorzitter Marleen Barth, maar de avond voor de sollicitatie sloot, kandideerde Ter Horst zich alsnog op eigen titel.

De stemming gisteren – in drie rondes en met vertraging wegens het kwijtraken en mistellen van stembriefjes – was „pijnlijk” en „gênant”, zo zeiden PvdA’ers na afloop. In een tweede ronde stemden zelfs niet alle veertien leden van de PvdA-fractie op Guusje ter Horst of Marijke Linthorst. Ze kregen beiden slechts zes stemmen.

In een finale tussen Hans Franken (CDA) en Ankie Broekers-Knol (VVD) won die laatste met steun van de VVD, PVV, GroenLinks en een deel van de PvdA.

Twee weken geleden moest Fred de Graaf terugtreden als senaatsvoorzitter omdat hij PVV-leider Geert Wilders zou hebben geweerd uit het ‘ere-escorte’ bij de inhuldiging van koning Willem-Alexander. Daarna besloten de fractievoorzitters in de Eerste Kamer tot een vrije verkiezing waarbij ieder individueel lid zich kandidaat mocht stellen. De laatste paar keer werd achter de schermen besloten dat er maar één kandidaat zou zijn.

De VVD, de grootste partij in de senaat, claimde de positie niet. Met Mark Rutte als premier en Anouchka van Miltenburg als voorzitter van de Tweede Kamer leek de VVD genoeg belangrijke posities op het Binnenhof te bezetten. Maar toen Ankie Broekers-Knol zichzelf opwierp, kreeg zij wel steun van haar fractie.

Er werd geen afspraak gemaakt om een PvdA-kandidaat te helpen, zoals velen verwachtten. Al was een deal tussen de coalitiepartners gezien hun minderheid in de senaat ook niet voldoende geweest. Ook het ‘gunnen’ van het voorzitterschap om de oppositie te paaien, bleef uit.