Nee, houd je online maar gewoon aan de regels

Washington leest en hoort heus niet alles. Enkel in verdachte gevallen gaat de rode vlag omhoog, nuanceert

Roy Lindelauf.

De commotie rond Prism is een uitvergroting van het rumoer rond Echelon, een afluisterprogramma van vijf Angelsaksische landen, in 1999/2000. Toentertijd waarschuwde de Schotse vice-voorzitter van het Europese Echelon-comité al dat 'people should treat their e-mails like seaside postcards'. Prism geeft de Amerikaanse afluisterdienst NSA direct toegang tot online gegevens van gebruikers van Google, Microsoft, Apple en Facebook. De publieke verontwaardiging is groot, de Kamer wil opheldering, Merkel gaat het bij Obama aankaarten en de Europese Commissie is bezorgd. Privacywaakhonden schreeuwen moord en brand.

Eigenlijk is het vreemd dat niemand protesteert tegen privacyschendingen als de politie routinematig snelheidscontroles uitvoert. Dan wordt de snelheid van iedere auto gemeten, niet alleen van auto’s die te hard rijden. Pas na het constateren van een overtreding wordt de bekeuring geschreven. Als kenner van datamining weet ik dat dezelfde methodiek wordt gehanteerd bij programma’s als Prism. Door digitalisering van onze samenleving worden gedragingen en bewegingen in signaturen gevangen. Ja, al deze gegevens worden opgeslagen. Maar nee, dit betekent niet dat al uw e-mails, telefoongesprekken en Whatsapp- berichten gelezen en beluisterd zijn. Doordachte algoritmes worden losgelaten om deze metadata te analyseren, net als de software in de flitscamera. Alleen als u te hard rijdt, gaat er een vlaggetje omhoog. Bel je regelmatig met Pakistan of bezoek je jihadsites, dan gaat er in Prism waarschijnlijk ook een vlaggetje omhoog. Een ex-chef van een Nederlandse inlichtingendienst zei ooit: „We zoeken spelden in hooibergen en daarom verzamelen we hooibergen.”

Uiteraard is openheid over wat er gebeurt belangrijk. Maar het is ook belangrijk dat uw veiligheid gewaarborgd wordt, want het tijdig signaleren van op handen zijnde aanslagen heeft al heel wat aanslagen voorkomen. Schattingen willen dat slechts 4 à 5 procent van de geplande aanslagen tot uitvoering komt. Net als iedere auto onderhevig is aan een snelheidslimiet, zo is iedere burger verplicht zich binnen de grenzen van de wet te gedragen. Dat het overtreden daarvan tegenwoordig op de digitale snelweg kan worden waargenomen is nu eenmaal een verschijnsel van onze moderne tijd.

Dr. ir. R.H.A. Lindelauf is wiskundige en militair onderzoeker